17 May 2008

O día da nosa fala

Escrito por: d-yanera el 17 May 2008 - URL Permanente


Hoxe, 17 de maio, como sabedes, é o Día das Letras Ghalleghas, sí, ghalleghas, (aínda que sería máis correcto ghaleghas, a min ensináronmo dese xeito), con gh. A moitos que non sodes coñesedores do fenómeno da gheada (a gh léase como a iota española) e do seseo en Ghalisia, quisais vos resulte estraño. Pois eu aproveito este día para reivindicar presisamente esta particularidá, da parte de onde son eu, A Costa da Morte, aínda que hai outros sitios onde tamén se da, pero lóxicamente falarei polo que eu sei e coñeso en primeira persoa.

Para selebrares este bonito día de homenaxe á nosa fala ghalegha, a parte do xa mensionado, vouvos ofrecer unhas palabras collidas do prólogho da obra Xente ao Lonxe de Eduardo Blanco-Amor , (só un fragmento porque o prólogho enteiro sería demasiado para un post e ademáis é bastante longho), o cal me emosionou moito e me fixo ata chorar.

Espero que o disfrutedes, sobre todo os ghalegho parlantes e defensores da linghua a ultransa. En definitiva, tódolos que loitades para que non se cheghen nunca a perder nin a esqueser as nosas queridas verbas nas xerasións futuras e que éstas sighan defendendoas e loitando por conservar ese valioso leghado.

Ós que non sexades ghaleghos pois tradusireivos, na medidad que poida, o que me solisitedes.

Aquí vos deixo estas sentidas verbas para vós:

(...) "A conmovedora realidade (e tamén o "misional" mandato) dista fala nosa, dista esquecida, negada, martirizada fala nosa, vénnos da súa salvación nos beizos do pobo; conservada, salvada e non só do esquezo sinón da persecución; e, aínda o que é pior, da autonegación por parte dos "imbéciles e oscuros" da denuncia pondaliana; salvada precisamente nos beizos, e no corazón do pobo "baixo".

Xa se ten dito moito, pro aínda fai falla insistir. Durante máis de cinco séculos o galego foi fala de labrantíns, mariñeiros, curiais, artesáns, i en certo modo lingoaxe inmediato e pragmático entre os estamentos. Pro non foi idioma do señorío vilego e rural no senso dun instrumento de necesidades intelectuais, en razón de que o estamento non sintiu, máis que dun xeito aillado, persoal i "estravagante" tales necesidades de protagonismo espritoal das verdadeiras minorías, e da súa específica aportación ao "social". Seu comportamento non foi de integración sinón de dispersión, de disipación. A incuria ou renuncia das que tiñan que ter sido obrigas da cras dirixente por meios económicos e tamén por responsabilidade moral; e a deserceción e incumprimento prolongados até os nosos días polo señoritismo cursi das cidades e vilas, que considera, ademáis, "ordinario" falar galego, sitúannos agora aos escritores galegos, e tamén aos nosos lectores, diante dista cíclisa e honrosa tarefa, e frente tamén ás novas dificultades que se nos poñen diante: nos anos pasados, insolentes; e dende fai pouco, hipócritas".

I com homenatge a tots els catalans, als quals admiro, i que tant han lluitat i lluiten per defensar la seva llengua, el que per a alguns gallecs hauria de ser un exemple, aquestes paraules extretes del mateix prólogo i del mateix autor:

(...) "O testemuño catalán, tan ademirado, tan amado, tan envexado, garda tan pouca relación connosco que nin pode porse por remoto exempro. Pompeu Fabra, e até os os seus "adversarios" dentro dun mesmo catalismo integral e sine qua non a prol da fixación moderna do catalán, partían pra a xeira rehabilitadora dun idioma que endexamáis deixara de ser "língoa de necesidade" non só pra "campesiños e navegantes", senón pra as moitedumes verbalistas dos burgos ledos e labourosos... Tiña, ademáis, tras de si a língoa meditada dos seus doctrinarios, lexisladores, místicos, filósofos, xuristas; resoaban nela as escintilantes narracións dos cronistas mediterráneos; as labouras dos conselleiros, dos historiadores, dos oradores; a língoa política, falada i escrita, dunha "nación" posta, durante séculos, a facer vida nacional e internacional propia: ou sexa, unha língoa de cultura en todas as dimensións do vocablo. Tales circunstancias non teñen ren que ver con iste entranábel, íntimo, belido, lingoaxe que recibimos posto en "off" respecto aos grandes intres testemuñais da cultura, como lingoaxe posíbel máis non consumado".

E.B.-A.

Barcelona, maio 1970

Ghrasias Eduardo polas túas palabras e pola túa loita pola lingoaxe, coma ti disías.

16 comentarios · Escribe aquí tu comentario

bandama4 dijo

A pesar de que me ha costado leer y entender,me alegro que hayas optado por escribir en gallego o en ghalegha-espero haberlo escrito bien-para celebrar el día de las letras en Galicia,tierra que ha dado grandes escritores.Demuestras que amas tu lengua y no dialecto como otros quisieran decir de una manera equivocada y que por lo menos das a conocer como otros que yo conozco,por ejemplo un amigo que tengo en la Comunidad que escribe primero en catalán y luego nos lo traduce para que sepamos lo que dice y así poder disfrutar doblemente de lo escrito y leído.
Bien por tí,bien por defender tu lengua materna y sobre todo por ser coherente con lo que sientes,te aplaudo tu decisión de hoy de corazón.
Espero que tu hermana siga bien.
Cuidate,bsss.

d-yanera dijo

Muchas gracias. Creo que séa quién te refieres Yo también lo traduciré como ya digo en el post. No te preocupes.
Gracias por interesarte, mi hermana ya está mucho mejor y el jueves por la mañana le dieron el alta! poco a poco se irá recuperando Fue como un regalo de cumple el alta. Bicos, rei.

Josep Joaquím Planells Benedito dijo

felicitats, moltes graciès per entendre el paper de les propies llengues
el primer dret que té una persona es a utilitzar la seua propia llengua
un abraç

d-yanera dijo

Grácies a tu i felicitats per tenir la sort, com jo, de tindre una llengua tan bonica i apreciarla, clar. Jo ademés tinc la sort de viure al País Valenciá i conviure amb una altra llengua que fins que vaig conéixer al meu amor no la coneixía. Besets!

JUANMAROMO

JUANMAROMO dijo

He dicho alguna vez, que yo no me considero "Español", si no Hispano, integrante de ese enorme acervo cultural que comprende nuestras lenguas y nuestras culturas, castellano, gallego, catalán vasco aranes ... admiro a la gente que lucha por defender su cultura, su idioma pero sin rechazar a los demas, esa es la auténtica riqueza, yo puedo estar contra el estado español, pero nunca contra las gentes, el idioma y la cultura hermana. Bicos

d-yanera dijo

Juanma, totalmente de acuerdo, lo que importan son las personas. Yo por supuesto que no rechazo a nadie, jamás. Al contrario, respeto y aprecio el país donde vivimos con todas sus culturas, gentes y naciones y la lengua española es preciosa. Lo que hago es defender mi idioma, a miña fala, que siempre ha estado en "off", Eduardo Blanco-Amor. Petons!

d-yanera dijo

Quería decir: "como dijo E.Blanco-Amor"

juanragrm dijo

D-yanera, Ha habido un cristiano que me ha comentado mi post sobre el politeismo cristiano, pero lo más triste es que se arrepentirme y de intentar ilustrarme porque el titulo de mi blog es "Reflexiones de todo a 100".
He empezado una encuesta¿Debería llamarlo "Reflexiones de Versace" o algo así para que tenga mas glamour?.

Popr cierto, me parece genial que cada uno defienda la lengua que quiera hablar, me ha costado entenderlo y seguro que he entendido cosas mal. Si viésemos mas cine o leyesemos mas libros en gallego o catalán los castellanos podríamos empezar a dominar esos idiomas hermanos, con el euskera si que no me atrevo.

Juanmaromo dijo

Los idiomas son los ojos del pueblo, reflejan su historia, su cultura su idiosincrasia, son la cosecha de siglos de evolución. Cada dia desaparecen de la tierra algunos idiomas, y son irrecuperables, como las especies, cada vez que un idioma muere, aunque solo lo hable una sola persona, el mundo se hace un poco mas pobre, un poco mas triste ... Las lenguas deben servir para entendernos, no para separarnos , a pesar de lo que algunos politicastros se empeñen en hcernos creer, la mayoria de nosotros, castellanos, catalanes, gallegos, vascos, portugueses ... nos entendemos, nos respetamos y nos sentimos hermanos, somos la mezcla de muchas leches, de mucha sangre y de muchas lagrimas, ¡y las quew se irán incorporando!. Bicos.

navega dijo

Eu son galego petame falar castelan son do mundo.Teño 59anos son de pontevedra.
Pontevedra é boa vila da de beber a quen pasa a fonte na ferreria San Barlome na praza.
Queria decir que normalmente hablo el castellano diria casi siempre y no dejo de ser gallego para nada.
besos

d-yanera dijo

Por suposto, es libre pra fala-lo idioma que ghustes, faltaría máis, pero se tódolos ghaleghos falaran español, entón este post non tería sentido e presisamente ía dirixido ás persoas que falan a súa linghua propia, ghaleghos ou non, que a aman, a defenden e transmitiranlla ás vindeiras xerasións para que xamáis se esqueza, como pasou con outras... Cada un ten os seus intereses e sentimentos, eu tamén falaba español, aínda que sempre fun bilinghue, usábaa como habitual, pero pareime a reflexionar un día, como xa o fixeran un día as miñas irmás maiores, e cheghei á conclusión de que era absurdo e triste, máis co que eu amo os idiomas, non usar a miña fala nai, a miña identidá como ghalegha, a linghua ademáis de toda a miña familia e da miña terra. E dun día pra outro deixei o castelán e levo case 9 anos falando como primeira e propia linghua o ghalego. Coñesín moita xente voma ti que falan castelán, ghaleghos e valensianos, de capitais e periferias, porque por desghrasia aínda moita xente de sidade en Ghalisia seghe considerando, porque se ciou baixo eses estigmas, ó ghalegho rural e propio das aldeas, unha pena, ¿non cres? Claro que podes falar castelán, non todo o mundo valora as linghuas e moita xente tampouco se para nunca a pensar e incluso moitos se desaparesera non se inmutarían (espero de corasón que non sexa o teu caso), pero o que eu pediría e o que sería XUSTO E NATURAL, sería que o ghalegho deixara de estar en "OFF", como dixo E.B.-A., de estar detrás do castelán e nun seghundo plano e que AS TÓDOLOS IDIOMAS DE ESPAÑA SEXAN OFISIAIS E NON COOFISIAIS. Bicos.

navega dijo

Mira la hipocresia existe,Si te hacen pensar en castellano,razonas en castellano,me explico.
FARO DE VIGO decano de la prensa nacional editado en castellano
La Voz DE GALICIA lo mismo
DIARIO DE `PONTEVEDRA MÁS DE LO MISMO,osea te levantas leyendo en castellano y te acuestas en la misma situación.
Compras una tele,una lavadora, un frigorifico,lo que quieras comprar lo tienes que leer en castellano me refiero a las instruciones.
en el colegio salvo la gramatica gallega todos los libros en castellano,en los institutos lo mismo,launiversidad no digamos y asi sucesivamente.
Si ves la tele más castellano,la primera,la segunda,antena tres,tele cinco la sexta canal plus.
la cuatro.Quiero decir que la hipocresia no es mia,algo pasa cuando los diariosde galicia se editan en castellano yo no soy el culpable.
DEBIDO a esta situación que te obligan,cuando la xunta te manda un propaganda en los dos idiomas,lo primero que haces es leer la parte que te viene en castellano y esto es un hecho,es dificil engañar al cerebro cuando el mismo lo que lee escucha o escribe es en castellano.
saludos y un placer conocerte

navega dijo

Miña raiña os que mandan din y din pero fan outra cousa.Os xornales leense todos os dias pero veñen en castelan.Si me pòño malo as recetas teño que leelas en castelan.
bicos.

d-yanera dijo

Obviamente, tes toda a rasón no que dis pero non ten que ver co que che dixen. Por suposto que hai hipocresía, moitísima! E o que dis da prensa é serto pero iso non xustifica iso que dis de que "Si te hacen pensar en castellano,razonas en castellano". Ninghuén che obligha, ti escolles, es libre. E que a Xunta che mande propaghanda nos dous idiomas tampouco ten que ver coa actitude e posición de cada individuo. Eses feitos que mensionas só confirman o que che dixen, que o ghalegho está nun seghundo plano e bastante desenfocado, e se todos o deixamos así e cada ves a xente fala máis castelán e ninghén move as lentes para que vexa máis nítido, entón acabarase por esqueser. E iso sería moi ghrave. Por suposto que os que mandan falan moito, quen falou deled? Eu penso por min mesma e ti tamén, fales galego ou castelán, pero decidilo ti. O pobo debe pensar e loitar por si mesmo porque como esperemos que os políticos faghan algho imos listos. En canto á educasión equivócaste, tódolos meus libros eran en ghalegho excepto lingua española, francés e inglés. O bachiller non sei, eu fixen FP. En Ghalisia sempre houbo unha lacra con isto do idioma, sempre tan derrotistas, mirando para outo lado, tendose por menos ante o castelán. Cantas veses lle oín a meu pai "español, que estamos en España, e iso é o que vale, o ghallegho non vai a nincún lado" Eu, como ves, lonxe de faserlle caso desidín por min mesma e sempre indignaron esas palabras, exemplo do espírito ghallegho, sempre dobleghándose e resignándose en ves de loitar coa cabesa alta como en Catalunya. E mira, para que vexas, o meu home é valencià, (vivimos no Paìs Valencià), e faleille castelán os primeiros días de coñesernos e despois ghallegho ata hoxe que o falamos entre nós. Debería, seghún ti falar castelán levada polas sircunstansias de ter parella de fóra e por vivir fóra. Pero xa ves. Ah, o das teles en castelán é unha completa sandés, perdóame, porque son teles a nivel nasional, por favor! Eu aquí teño a sorte de poder ver TV3 en català e Punt 2 en valencià, TVG podo vela pero non a vin nunca en Ghalisia pola pena que sempre dou e Canal 9 nin che falo. Mira, non te tes que xustificar, es libre, pero se o fas, non uses arghumentos absurdos carentes de sentido.
Saúdos a ti tamén.

navega dijo

Lo de las teles lo sé,pero era un añadido.queria decir,que en la misma galicia todos los medios escritos en castellano,y luego cuando pasas a las teles naturalmente más castellano.En definitiva En la misma galicia lo que te rodea es el castellano.
Una vez más los medios de la prensa escrita en galicia son editados en castellano,por algo será
El idioma Español es el castellano,mis argumentos serám absurdos,pero los listos de galicia escriben en castellano,no será que los lectores gallegos somos los que queremos sea así
SALUDOS.

d-yanera dijo

Con absurdo quería dicir que os teus argumentos a pesares de ser certos que xa cho dixen, non xustifican que ti fales castelán porque iso elíxeo un, a vontade propia, a valoración propia e a reflexión. Iso é o que me impulsa a min e non os medios, os políticos ou o entorno. Do contrario, se todos os galegos se viran coaccionados e "obrigados", como case afirmas ti, o idioma estaría condenado. Dis unha gran verdade, moi certa e interesante, "no será que los lectores gallegos somos los que queremos sea así", si, por desgracia hai moita xente, ENTRE A QUE HA PERSOAS QUE NON NOS INCLUIMOS (OXALÁ CANDO VOU A GALICIA PUIDERA LER O XORNAL EN GALEGO), levada polo derrotismo, cobardía e ignorancia imperante na terra, considera que as cousas serias, como a prensa, ou simplemente calquera escrito, debe ser en castelán. COMO XA DIXEN, MOI TRISTE, PERO NON É EXCUSA NINGUNHA, SE FALAS CASTELÁN É PORQUE CHE DA A GANA PORQUE ES LIBRE, NON TES QUE DAR EXPLICACIONS. Non tódalas persoas valoran o que teñen ou simplemente non se paran a reflexionar ou non lle dan importancia. Xa che digo, nalgúns casos falar galego non é sinónimo de defendelo, como o meu pai, xa che contei. E moitas persoas cando escriben fano en castelán, sobre todo xente sen estudios e que pasou a ensinanza en tepos de Franco, como miña nai ou velliños que viven na ignorancia e non son conscientes.
Un debate interesante. Bicos, paisano.

Escribe tu comentario


Si prefieres firmar con tu avatar, haz login
Inserta un emoticono

Sobre este blog

Avatar de d-yanera

El Momento Decisivo

El, momento, decisivo : tres palabras que unidas para formar una máxima, pasarían a la historia de la mano de uno de los mejores fotógrafos del siglo XX, el francés Henri Cartier-Bresson, el artista cuyas fotografías enamoran nada posar los ojos en ellas y que me hipnotizaron en clase de fotografía. "El momento decisivo", tres palabras de las cuales me apropio para dar título a este blog.

ver perfil »

Mis tags

Suscríbete

Selecciona el agregador que utilices para suscribirte a este blog (también puedes obtener la URL de los feeds):