<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<posts>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Se ha escrito mucho sobre los personajes hom&#233;ricos; tal vez Helena o &lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;Paris no fueran tal y como los recogi&#243; Homero en&lt;EM&gt; &lt;?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" /&gt;&lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="La Iliada. Seguramente"&gt;La Iliada&lt;SPAN style="FONT-STYLE: normal"&gt;. Seguramente&lt;/SPAN&gt;&lt;/st1:PersonName&gt;&lt;SPAN style="FONT-STYLE: normal"&gt; Paris no fuese ese tarambana, como los griegos nos hicieron creer, un donju&#225;n troyano, sino alg&#250;n reyezuelo de esa parte del mundo. Unas tablillas hititas recogen el nombre de un rey llamado Alaksandus de Wilusa, que recuerda mucho al griego, Al&#233;xandros de Illion. Lo que ocurre es que el nombre oficial del personaje hom&#233;rico no es Paris, sino Alexandros, - tal y como el propio Homero lo recoge en &lt;/SPAN&gt;&lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="La Il&#65517;ada"&gt;La Il&#237;ada&lt;/st1:PersonName&gt;&lt;/EM&gt; en m&#225;s de una ocasi&#243;n -. Es posible, que el personaje hist&#243;rico de Paris, no fuera un hijo de Pr&#237;amo, sino un vasallo de &#233;l, un reyezuelo de una regi&#243;n llamada Wilusa.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Lo que sucede con Homero es que los personajes que la epopeya agrupa a su alrededor, no intervinieron en la destrucci&#243;n de Troya. Podr&#237;amos se&#241;alar el desfase cronol&#243;gico que se observa en el combate entre Ayax - un guerrero armado a la moda mic&#233;nica- y H&#233;ctor -con el porte de un h&#243;plita del siglo VIII a. C.-. Esto no quiere decir, que el H&#233;ctor de Homero, - defendido con la panoplia de la &#233;poca del autor-, no existiese en tiempos antiqu&#237;simos. En algunas tablillas mic&#233;nicas aparecieron nombres como el de Aquiles o H&#233;ctor. Es decir, la guerra de Troya surgi&#243; en la mente de ciertos poetas que la quisieron describir con nombres de personajes de distintos siglos y &#225;mbitos, reunific&#225;ndolos en una misma narraci&#243;n.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;En este sentido, he propuesto una l&#237;nea te&#243;rica distinta sobre el origen de uno de sus m&#225;s c&#233;lebres personajes, Ulises, situ&#225;ndolo en la isla de Creta.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;El nombre &lt;EM&gt;Odiseo&lt;/EM&gt; ya nos est&#225; dando una pista, al respecto, porque si hacemos una presentaci&#243;n etimol&#243;gica, lo veremos propiamente cretense. Hay que tener en cuenta, adem&#225;s, que entre el Ulises, de origen latino, y el Odysseus, griego, no existe relaci&#243;n alguna, sino que resultaron de evoluciones filol&#243;gicas en &#225;mbitos distintos. &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="La Arqueolog&#65517;a"&gt;La Arqueolog&#237;a&lt;/st1:PersonName&gt;, &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="la Epigraf&#65517;a"&gt;la Epigraf&#237;a&lt;/st1:PersonName&gt; y &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="la Filolog&#65517;a"&gt;la Filolog&#237;a&lt;/st1:PersonName&gt; han querido presentar las diversas variantes que se han ido dando del nombre &#8220;Odiseo&#8221; y para facilitar su tarea, aprovecharon las afirmaciones de algunos gram&#225;ticos griegos de &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="la Antig&#65532;edad"&gt;la Antig&#252;edad&lt;/st1:PersonName&gt;, por ejemplo, del editor de Homero, en el siglo III a. C., Zen&#243;doto de &#201;feso. Este se&#241;al&#243; que para escribir y pronunciar su nombre exist&#237;an dos formas, una con l y otra con d. Los latinos tomaron de los colonos griegos, - de la denominada Magna Grecia (Sicilia e Italia Meridional)-, el nombre Olix&#233;s, mientras que los etrusco conoc&#237;an la forma condental Utuse. &lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;La escritura Lineal B ofreci&#243; cambios en este aspecto, demostrando que los prehelenos de la isla de Creta pose&#237;an una &lt;I style="mso-bidi-font-style: normal"&gt;l&lt;/I&gt;, que los especialistas denominan retroflexa, es decir, articulada hacia la parte delantera del paladar, cerrando la abertura bucal no a la altura de los alveolos anteriores, sino cerca de los incisivos superiores. Esto &#250;ltimo resulta interesante porque el nombre que aparece en Homero, se aproxima a este dialecto cretense. &lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Exist&#237;a en Creta, adem&#225;s, en &#233;poca anterior a Homero, un mito que hac&#237;a de Odysseus el descendiente de las osas sagradas, hijo y hu&#233;sped de un rey, justiciero y esposo de un ser mitol&#243;gico, mujer-ave; mientras que por su parentesco, Ulises es considerado nieto de Arkisios, que significa en griego, el del Oso. Pero Arkisios era tambi&#233;n el nombre de la gruta, del monte Ida, en donde Zeus hab&#237;a nacido, surgiendo el culto a una Tr&#237;ada: Las Osas, Las Abejas y las Cabras.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Siguiendo esto mismo, descubrimos el nombre del padre de Ulises, Laertes, relacionado etimol&#243;gicamente con un tipo de insecto, quiz&#225;s, una avispa o una abeja. Las Sirenas, que Odiseo encuentra en este Canto XII, no se relacionan con las criaturas mujeres-pez, que todos tengamos en mente, sino con mujeres-ave, como lo recogen una multitud de vasos griegos; el m&#225;s conocido, quiz&#225;s, el que se encuentra en el Museo Brit&#225;nico, en Londres. El Ulises hom&#233;rico es cretense tambi&#233;n por las divinidades que invoca o que le protegen. Tiene por asidua protectora Atenea, cuyo nombre es frecuente en tablillas de Knossos, en escritura Lineal B; mientras que la &#250;nica divinidad que salva a Ulises de las olas, en el Canto V, es Ino Leucotea (diosa blanca, en griego), hija de Cadmo y sobrina de Europa, que se presenta ante el h&#233;roe en forma de gaviota; diosa que ten&#237;a diversos santuarios en Creta.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Pero, tambi&#233;n es muy significativo cuando Ulises habla de s&#237; mismo: &#8220;S&#237;, he o&#237;do hablar de &#205;taca, incluso en la extensa Creta, m&#225;s all&#225; del Ponto. Y ahora he llegado yo con estas riquezas. He dejado otro tanto a mis hijos y ando huyendo, pues he matado a Ortiloco, hijo de Idomeneo, el que venc&#237;a en la extensa Creta a los hombres comerciantes con sus r&#225;pidos pies. Quer&#237;a privarme del bot&#237;n conseguido en Troya&#8221;. Esto lo dice Ulises al primer adolescente que encuentra a su regreso a &#205;taca (Canto XIII, v. 253-260), y Homero a&#241;ade: &#8220;dijo haladas palabras (pero no la verdad)&#8221;, es decir, Ulises minti&#243;. Este adolescente de &#205;taca era la propia Atenea, disfrazada; entonces, &#191;minti&#243; a su diosa protectora?. M&#225;s tarde, ante el porquerizo Eumeo, dir&#225; tambi&#233;n: &#8220;Mi raza procede de Creta y yo soy hijo de un rico hombre&#8221; (Canto XIV, v. 199-200).&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Despu&#233;s de Homero, otros autores griegos, Cal&#237;maco, por ejemplo, o mucho m&#225;s tard&#237;amente como San Pablo, acusaron a los cretenses de ser mentirosos, malvados y perezosos, y todo eso se puede encontrar en Ulises. Por ejemplo, suele aparecer en numerosas ocasiones con el apelativo de &#8220;ingenioso&#8221;, que pudiese tener este mismo sentido. Ulises miente, e incluso delante de la diosa, su protectora, pero es necesario mentir cuando todo le est&#225; en su contra: los dioses, los hombres, los elementos... Ulises era h&#225;bil con las palabras, un detalle interesante cuando en Creta esta se entend&#237;a como una m&#225;scara m&#225;s; pero la mentira de los cretenses es &#8220;especial&#8221;, porque adem&#225;s, la propia Atenea, la fomenta, cuando traza los planes para Ulises (los ejemplos conocidos para el caso de Troya o el pasaje de los pretendientes, son testimoniales en este aspecto).&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Otras pruebas las aporta la propia Il&#237;ada. En la primera obra hom&#233;rica no se dice nunca que Ulises fuese rey de &#205;taca. Por ejemplo, en el Canto II, en el pasaje en el que aparece la enumeraci&#243;n de las naves participantes en la guerra de Troya, vemos como Ulises conduce cinco naves de los cefalenios. El autor se contenta con se&#241;alar que proceden de cinco islas a la entrada del golfo de Corinto, de las cuales dos son desconocidas, &#8220;y del continente de enfrente&#8221; (Ill. II, 631-636). &#161;Y ni tan siquiera es considerado rey!. S&#243;lo una vez m&#225;s se hace menci&#243;n a la relaci&#243;n que existe entre ambos; en el canto III, cuando Helena describe a los h&#233;roes de Itaca que se encontraban en Troya: &#8220;y aquel es hijo de Laertes, el ingenioso Ulises que creci&#243; en Itaca, pa&#237;s rocoso&#8221; (Ill&#237;ada III, 200-201). Observamos que no dice que naci&#243;, sino que creci&#243;, ni tampoco aparece considerado con el t&#237;tulo real.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Pero otros detalles nos lo aporta &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="la Geograf&#65517;a"&gt;la Geograf&#237;a&lt;/st1:PersonName&gt;, y en concreto, las semejanzas con la isla de Creta. Gran parte de su extensi&#243;n insular est&#225; formada por macizos monta&#241;osos y colinas, en la que destacan: los Montes de Sit&#237;a (Malavra), el Ida (el actual Psiloviti) y el antiguo Ber&#233;kynthos, hoy llamados Montes Blancos. Itaca significa algo as&#237; como la rocosa, la &#225;spera. As&#237;, lo califica Homero con tres adjetivos: la rocosa (cinco veces), la escarpada o &#225;spera (una vez en Od., XI, 480), y la llena de piedras (dos veces); pero junto a este nombre, aparecen otros dos Samos y Zakyntos. El primero, Samos, designa un acantilado; mientras que Zakyntos, &#8220;la muy monta&#241;osa&#8221;. Esta se forma por un prefijo aumentativo y la palabra Kynthos, que recuerda mucho al Berekynthos.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Entonces, &#191;por qu&#233; Ulises se detuvo en Itaca, la m&#225;s peque&#241;a de las islas del Mar J&#243;nico, que cierra por el oeste el golfo de Corinto?. Una de las razones podr&#237;a ser la expansi&#243;n cretense sobre la ruta mar&#237;tima que conduc&#237;a a los mercaderes de Creta hacia el Oeste. Esta encontraba la v&#237;a m&#225;s directa entre la bah&#237;a de Chania, algo por debajo del paralelo 36 de latitud norte, y las colonias cretenses en torno al paralelo 40, si no se quer&#237;a perder la vista de las costas. Hay que tener en cuenta que la navegaci&#243;n se hac&#237;a pr&#243;xima al litoral, y de este modo, se pasaba cerca de Citera (hoy la isla de Cerigo), las bah&#237;as de Mesenia, el canal de Zante, el canal de Itaca, el cabo de Le&#250;cade, el canal de Corf&#250; y la isla de Fano. Si el lector se fija en un atlas, comprobar&#237;a como sigue la l&#237;nea costera. De este modo, Itaca, es la m&#225;s septentrional de las islas en las que se ha encontrado huellas de un comercio propiamente cretense.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Igualmente, existe otra raz&#243;n, de orden hist&#243;rico, adem&#225;s de la anterior citada de car&#225;cter geogr&#225;fico, que nos reafirma en la idea de considerar a Ulises como uno de los siete se&#241;ores aqueos de las islas situadas al noroeste de Grecia. Seg&#250;n la tradici&#243;n literaria, cada una de estas islas fue durante cierto tiempo tributaria de Creta.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;A modo de conclusiones, &#191;qu&#233; podemos sacar de verdad hist&#243;rica de este personaje inserto en la gran historia de Troya?. Aunque estemos hablando de Ulises como si realmente hubiese vivido, la &#250;nica verdad fehaciente que podemos hacer es de orden colectivo, y no individual: al final del Bronce, tras grandes cat&#225;strofes (superpoblaci&#243;n, sequ&#237;a y anarqu&#237;a) los aqueos se vieron obligados a dispersarse por toda Grecia, lo que permiti&#243; a los cretenses, poder difundir la leyenda de un Odysseus, que seguramente tuviera algo de pirata, negociante y colono, como ellos. Es cierto que un Ulises, rey de Itaca, existi&#243;, y que consigui&#243; el trono por ciertos ardides aprendidos en Creta, pero este no fue el personaje descrito por Homero.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-margin-top-alt: auto; mso-margin-bottom-alt: auto"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;Sin embargo, el Odiseo hom&#233;rico no permaneci&#243; mucho en &#205;taca, pues pronto volvi&#243; a partir en busca de nuevas &#8220;odiseas&#8221;, como queriendo cumplir lo que le predijo el adivino Tiresias (Od. XI, 119-135), por lo que &lt;st1:PersonName w:st="on" ProductID="la Odisea"&gt;la Odisea&lt;/st1:PersonName&gt; de Ulises no termina en los versos 295-296 del Canto XXIII&lt;/FONT&gt;&lt;A name=_ftnref1&gt;&lt;/A&gt;&lt;A title="" href="http://lacomunidad.elpais.com/gonzalo-gala/posts#_ftn1"&gt;&lt;/A&gt;&lt;SPAN style="mso-bookmark: _ftnref1"&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt;, sino que inicia un nuevo viaje a los confines del mundo antiguo. De hecho, uno de los continuadores de la historia hom&#233;rica, nos presenta una leyenda en donde Odiseo llega al pa&#237;s de los etruscos, donde funda hasta un total de treinta ciudades, una de ellas Gortynaia, hom&#243;nima a la ciudad cretense de Gortyna. De las ciudades que fundar&#237;a Ulises, destacan Romos, Antias y Ardeas, ep&#243;nimos de las latinas Roma, Antium y Ardea; esta Gortynaia ser&#225; la actual Cortona.&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 20.2pt 0pt 9pt"&gt;&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman" size=3&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;

  

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">0</comments-count>
    <created-at type="datetime">2009-03-15T23:51:29Z</created-at>
    <date type="datetime">2009-03-15T23:49:00Z</date>
    <id type="integer">295496</id>
    <last-comment-date type="datetime"></last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>ulises-mito-cretense-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2009-03-15T23:51:29Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Ulises, un mito cretense.</title>
    <updated-at type="datetime">2009-06-30T22:51:46Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Hemos ido se&#241;alando las maravillas, fantas&#237;as e incluso los anacronismos con los cuales los antiguos decoraron dicha guerra, pero sin estos complementos, el hilo del conflicto se hubiera reducido a un mon&#243;tono asedio de una ciudad, ocurrido hace milenios. Pero, &#191;qu&#233; hay de verdad en los poemas hom&#233;ricos y dem&#225;s fuentes acerca de esta guerra?, y concretamente, &#191;cu&#225;l es la verdad en torno a Troya?. Son preguntas demasiado complejas como para tener la intenci&#243;n de desvelarlas en estas escasas p&#225;ginas, sobre todo cuando la cr&#237;tica hom&#233;rica, las investigaciones arqueol&#243;gicas y las hip&#243;tesis hist&#243;ricas, se mueven en eso mismo, en hip&#243;tesis, en suposiciones nada claras que empezaron a surgir en los propios tiempos de &lt;?xml:namespace prefix = st1 ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:smarttags" /&gt;&lt;st1:PersonName ProductID="la Grecia Antigua" w:st="on"&gt;la Grecia Antigua&lt;/st1:PersonName&gt;, y a las que no se ha llegado a una respuesta convincente. Sin embargo, s&#237; se podr&#237;an se&#241;alar algunos aspectos, ciertos hitos, que - al menos - nos sirven para aproximarnos a la historia, m&#225;s all&#225; del mito.&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&#191;Qu&#233; entendieron los griegos por &#8220;mito&#8221;?. En realidad, resulta dif&#237;cil se&#241;alar en una definici&#243;n lo que los griegos conocieron como m&#253;thos, sobre todo cuando no exist&#237;a una f&#243;rmula para expresarlo, pues &#233;sta era una parte integrante en el comportamiento colectivo de la antig&#252;edad. En la historia, no s&#243;lo de Homero, sino tambi&#233;n en la de aquellos considerados como historiadores (Herodoto), se confunde la historia m&#237;tica y la real, tanto que sin su componente m&#237;tico esta no se entender&#237;a.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En el caso del relato hom&#233;rico, encontramos todo un elenco de elementos m&#237;ticos desde la &lt;I&gt;h&#253;bris&lt;/I&gt; hasta la relaci&#243;n existente entre el culto y la naturaleza.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Una de las muchas lecturas que podemos hacer de las obras hom&#233;ricas esta relacionada con el mensaje que este autor quiso destacar con mayor relevancia, siendo su principal ense&#241;anza la desmesura, la soberbia del mortal que pretendiese alcanzar lo que estaba m&#225;s all&#225; de la medida humana. En el famoso templo de Apolo en Delfos exist&#237;a una m&#225;xima en colaci&#243;n con el tema: &#8220;Conoce tus propios l&#237;mites&#8221;, y sin embargo esta consigna ser&#237;a uno de los caballos de batalla del pensamiento griego durante siglos. Veremos algunos ejemplos de &lt;I&gt;h&#253;bris&lt;/I&gt; recogidos entre los episodios de Homero. Quiz&#225;s, el m&#225;s destacado sea el denominado &#8220;Juicio de Paris&#8221;, por el cual este pr&#237;ncipe-pastor troyano decidi&#243;, revestido de una autoridad ol&#237;mpica, cu&#225;l ser&#237;a la diosa m&#225;s bella. El mito reflejaba las consecuencias dram&#225;ticas que trajo su di&#225;logo entre los dioses y un humano: juzgar a un dios es claramente h&#253;bris, y la desmesura desencadena un desastre tras otro. De este episodio surgir&#237;a el rapto de Helena y la consiguiente guerra de Troya.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;He aqu&#237; otra de las caracter&#237;sticas de la mitolog&#237;a griega, muy presente en Homero, la personificaci&#243;n de las fuerzas naturales que los hacen ver como dioses a la medida del hombre. Se trata de un continuo vagar divino en este &#225;mbito primitivo y heroico, adquiriendo tanto forma animal como humana. En el Canto III, verso 158, los troyanos admiran recelosos al observar la gran semejanza del rostro de Helena con el de las diosas. Y en el canto VI de &lt;st1:PersonName ProductID="La Il&#65517;ada" w:st="on"&gt;la Il&#237;ada&lt;/st1:PersonName&gt;, en un di&#225;logo entre Glauco y Diomedes, vemos lo siguiente: &#8220;&#191;Qui&#233;n eres t&#250;, valiente, de los hombres mortales? Si eres alg&#250;n inmortal que has venido del cielo yo no querr&#237;a combatir con los dioses ol&#237;mpicos&#8221; (vv. 123-125).&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;En esta misma l&#237;nea encontramos los numerosos encuentros entre Atenea y Ulises, y entre &#233;ste y Calipso. La relaci&#243;n sexual existente en el episodio en el que Ulises permanece con la diosa Calipso ser&#237;a otro caso de h&#253;bris, interesante para el historiador por su comentario desde una doble perspectiva. Por una parte, podr&#237;amos observarlo como un rito de hierogamia, similar a los que tendr&#237;a lugar en Chipre y otras zonas del Pr&#243;ximo Oriente, que tendr&#237;a como punto de arranque la pr&#225;ctica de relaciones sexuales para acceder al trono e incluso al status divino.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sin embargo, m&#225;s all&#225; del relato fant&#225;stico, los mitos presentaban tambi&#233;n caracter&#237;sticas propias de la cotidianidad del hombre de su &#233;poca. En este sentido, la obra de Homero define el car&#225;cter comercial y expansivo del mundo griego, siendo fundamental el episodio de Calipso, o el de la bruja Circe, para entender el culto de pueblos con una gran importancia mar&#237;tima, como por ejemplo, el fenicio con la diosa Astart&#233;. Ambas son conocedoras de rutas y arcanos m&#225;gicos que llevan al navegante a acceder incluso a los mismos dominios de Hades, como recoge &lt;st1:PersonName ProductID="La Odisea" w:st="on"&gt;La Odisea&lt;/st1:PersonName&gt; en el Canto XI. En la antig&#252;edad, y sobre todo en el mundo oriental, la navegaci&#243;n estaba estrechamente relacionada con lo femenino y con la sexualidad. Estas diosas evocan la pr&#225;ctica com&#250;n de la prostituci&#243;n sagrada, conocida con el nombre de heter&#237;a. Por otra parte, el propio Ulises es un reflejo de esta misma manifestaci&#243;n cultural al servir de ejemplo de&lt;I&gt; oikist&#233;s&lt;/I&gt;: el encargado de dirigir la expansi&#243;n mar&#237;tima a los puntos m&#225;s alejados, sirviendo de fundador; el viajero por antonomasia, en el contexto del arca&#237;smo. Sus caracter&#237;sticas m&#225;s importantes aparecen descritas en la obra.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;         &lt;/SPAN&gt;La diosa Calipso, que aparece en una isla alejada, conoce los secretos tanto de la tierra como del mar; ayuda a Ulises a construir una balsa para su regreso a &#205;taca y le indica todos los pormenores de su viaje (ruta, el rumbo gui&#225;ndose de las estrellas, etc.), por lo que se refer&#237;a a la navegaci&#243;n de larga distancia que utilizar&#237;an los fenicios antes que los griegos, acostumbrados a una navegaci&#243;n diurna y de cabotaje. Desde este punto de vista, la faceta de Calipso se aproxima a la funci&#243;n sagrada de todo &lt;I&gt;oikist&#233;s&lt;/I&gt;, quien recib&#237;a de un or&#225;culo los detalles de su viaje.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Igualmente, Ulises se revest&#237;a de otra imagen cultural en este contexto her&#243;ico, el del &lt;I&gt;alexiak&#243;s&lt;/I&gt;: El que se enfrentaba a las fieras y las criaturas para librar al mundo del peligro de estos monstruos. Odiseo venc&#237;a con aquellas armas que le hab&#237;an dado fama -la inteligencia, es decir como manifestaci&#243;n de la cultura- a Polifemo, uno de los hijos de &lt;st1:PersonName ProductID="la Diosa Tierra" w:st="on"&gt;la Diosa Tierra&lt;/st1:PersonName&gt;, Gea. Pero en este sentido, incurr&#237;a de nuevo en otro ejemplo de &lt;I&gt;h&#253;bris&lt;/I&gt;, la soberbia. As&#237;, h&#233;roes alexiak&#243;s fueron tambi&#233;n H&#233;rcules o Perseo.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Tanto como el episodio citado, los mitos presentaban otras muchas muestras de la vida cotidiana y su mentalidad. Un nuevo ejemplo que encontramos en las obras hom&#233;ricas podr&#237;a ser el siguiente, del ya aludido di&#225;logo entre Diomedes y Glauco: &#8220;&#191;Qui&#233;n eres t&#250;, oh muy valiente de los hombres mortales?&#8221; &#8220;&#191;Por qu&#233; me preguntas mi linaje? Cual es el linaje de las hojas, tal es tambi&#233;n el de los hombres. Las hojas, a unas el viento hace caer a la tierra y otras engendran el bosque al rebrotar, y sobreviene la estaci&#243;n de la primavera. As&#237; es la generaci&#243;n de los hombres: una nace, otra cesa&#8221;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Tambi&#233;n el mito griego se ha visto enriquecido por la imagen. Tal y como lo concibieron los alemanes en &lt;I&gt;Bild und Lied&lt;/I&gt; (Imagen y Canci&#243;n), existe una estrecha relaci&#243;n entre el lenguaje figurado y el oral, interesante para conocer el propio &#225;mbito de&lt;I&gt; &lt;st1:PersonName ProductID="La Il&#65517;ada. Suelen" w:st="on"&gt;La Il&#237;ada&lt;SPAN style="FONT-STYLE: normal"&gt;. Suelen&lt;/SPAN&gt;&lt;/st1:PersonName&gt;&lt;SPAN style="FONT-STYLE: normal"&gt; ser frecuentes las menciones, en este aspecto, de los juegos desarrollados en los funerales en honor a Patroclo, recogidos en el Canto 23 de la obra de Homero.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">4</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-10-01T15:31:13Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-10-01T15:29:00Z</date>
    <id type="integer">208140</id>
    <last-comment-date type="datetime">2009-05-15T13:36:22Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>la-guerra-troya-sentido-del-mito-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-10-01T15:31:13Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>La guerra de Troya. El sentido del mito.</title>
    <updated-at type="datetime">2009-09-01T21:36:21Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>Como ya hab&#237;a se&#241;alado, no todo acerca de la guerra de Troya aparece recogido en los 15.674 hex&#225;metros de La Il&#237;ada, sino que hay otras muchas fuentes que tambi&#233;n aluden al tema del &#8220;ciclo troyano&#8221; (La Cipr&#237;ada, La Etiopeida, La peque&#241;a Il&#237;ada, La Iliupersis, Los Nostoi, La Odisea, La Teleogon&#237;a, etc.). La primera de las citadas, en concreto, se refer&#237;a a uno de los sucesos de este ciclo troyano, en especial, a una advertencia de un or&#225;culo que hab&#237;a hecho saber a los griegos que Troya no podr&#237;a ser conquistada si Troilo, el hijo menor de Pr&#237;amo, alcanzaba la mayor&#237;a de edad.

Aquiles aprovechar&#237;a una de las jornadas de tregua para impedirlo, y cuado este sali&#243; para que sus caballos abrevasen en la fuente, el h&#233;roe aqueo sali&#243; de su escondite y dio muerte al ni&#241;o frente al altar de Apolo. Por este motivo, el dios ser&#237;a quien dirigiese la flecha de Paris, al punto vulnerable de Aquiles, su tal&#243;n. (Cuenta otro mito que ante el temor de la profec&#237;a, la ninfa Tetits, la madre de Aquiles se apresur&#243; a llevarle a un r&#237;o sagrado para que las aguas lo protegiese, y sumergi&#233;ndolo, quedaron fuera sus talones, desde donde le cog&#237;a).

Las trabas m&#225;gicas y el papel m&#225;gico de los or&#225;culos tuvieron su importancia en el desarrollo de la guerra. Por ejemplo, ya hemos visto la ejecuci&#243;n de Troilo en manos de Aquiles, que sirvi&#243; para impedir unos presagios acerca de Troya; pero este mismo Aquiles sab&#237;a que su destino estaba muy relacionado con el de H&#233;ctor: Su muerte le sobrevendr&#237;a poco despu&#233;s de la suya. Siendo, por tanto, el primero en desear que a H&#233;ctor no le sucediese tal desgracia, hizo necesario que &#233;ste matase a su amigo Patroclo, para que Aquiles despreciase al destino y acabase con la vida de H&#233;ctor.

Unos d&#237;as despu&#233;s, cuando ya se hab&#237;an concluido los funerales de H&#233;ctor, Aquiles se acercar&#237;a combatiendo a las murallas, donde estaba agazapado Paris, quien hizo cumplir el destino que le ten&#237;a reservado. Seg&#250;n otra versi&#243;n del mito, Aquiles se enamor&#243; de Polixena, hija de Pr&#237;amo, quien pidi&#243; la mano de la princesa. Durante la ceremonia, unos troyanos le emboscaron, donde Aquiles encontr&#243; la muerte.

Su muerte, sucedida poco antes que la de Ayax, hizo desesperar a los griegos. Parec&#237;an encontrarse con las mismas esperanzas que el primer d&#237;a de combate, aunque ahora hubieran transcurrido nueve largos Alos. El adivino Calcas era incapaz de averiguar la voluntad de los dioses y se limit&#243; a aconsejar a los suyos que se apoderasen de Heleno, un troyano que conoc&#237;a el futuro. Ulises consigui&#243; capturarle, quien les confi&#243; que para vencer a los troyanos era necesario luchar con las armas de H&#233;rcules. Sin embargo, seg&#250;n el mito, estas estaban en poder de Filoctetes, un cabecilla griego a quien hab&#237;an abandonado en la isla de Lemnos, a causa de una pestilente enfermedad producida por la herida de una serpiente.

Los griegos pensaron que este Filoctetes conseguir&#237;a sobrevivir con las armas de H&#233;rcules que le hab&#237;an dejado, pero sufr&#237;a demasiado, por su dolencia, por su soledad y por la afrenta que le hab&#237;an hecho sus propios compatriotas; en tales circunstancia, dice el mito, que a nadie le entraba en la cabeza que Filoctetes estar&#237;a dispuesto a colaborar. Por eso, Ulises urdi&#243; una estratagema para intentar convencerlo o disuadirlo, y tras conseguir el preceptivo tratamiento para su dolencia, logr&#243; que combatiese a las filas de los griegos. Se produjo una carnicer&#237;a de los troyanos, siendo su v&#237;ctima m&#225;s se&#241;alada Paris, pero no porque matase a Aquiles - pues el mito que recoge este episodio, hace caso omiso al anterior- sino por su traici&#243;n con la ninfa con quien conviv&#237;a en el monte Ida; ninfa que rehus&#243; proporcionarle el ung&#252;ento que hubiese podido curar la herida, de la que muri&#243; el hermoso Paris.

Entre los diferentes mitos que recogen las diversas obras, sin embargo, el m&#225;s conocido - sin duda - es el del Caballo de Madera. Los griegos, despu&#233;s de cerca de diez Alos de lucha, se dieron cuenta de que si no consegu&#237;an superar las murallas, deb&#237;an reconocer su derrota. Para la ocasi&#243;n, el ingenio de Ulises permiti&#243; tal estratagema, que consist&#237;a en introducir a un grupo de hombres sin la menor sospecha para sus defensores. El mismo, encarg&#243; a un carpintero, seguramente a un constructor de barcos, el dise&#241;o y construcci&#243;n de un caballo lo suficientemente grande, quiz&#225;s de los restos de busques destruidos. Un caballo que iba a ser ofrenda a Atenea, por la enemistad que tendr&#237;a con los griegos, pues en jornadas anteriores, Diomedes hab&#237;a robado el Paladion, la imagen de palas Atenea que presid&#237;a la acr&#243;polis troyana. La estratagema dio resultado, a pesar de la advertencia del adivino de Troya, Laoconte, si damos cr&#233;dito al mito, por el cual, este avis&#243; de la farsa, y que por eso fue devorado - junto con sus hijos - por una serpiente, dirigida por Poseid&#243;n. Tradici&#243;n que ser&#237;a recogida en una famosa escultura griega, de &#233;poca helen&#237;stica, es decir, del siglo IV a. Cristo, presentando dicho tema.

Como consecuencia, Troya fue tomada por sorpresa: la patrulla logr&#243; entrar sin que nada se sospechase y tras abrir las puertas, la tropa fue ocupando los puntos estrat&#233;gicos, de tal modo que cuando se dio la alarma, el fuego y la carnicer&#237;a estaban en marcha. En la &#233;poca cl&#225;sica (siglo V a. Cristo), el episodio del Caballo parec&#237;a tan incre&#237;ble que seguramente Eur&#237;pides no fuese el &#250;nico en poner en tela de juicio el relato tradicional, - que no aparece recogido en La Il&#237;ada, sino que Homero lo presenta en La Odisea, de un modo marginal-. Pero el hecho de que realmente fuese concebido tal y como el mito o la tradici&#243;n considera, lo demuestran muchos testimonios como por ejemplo el relieve de un &#225;nfora, de per&#237;odo arcaico, en donde incluso el Caballo aparece con ventanitas, por donde se asoman los soldados.

Eur&#237;pides, sin embargo, se hace eco de otra versi&#243;n, aplicando la etimolog&#237;a tal y como lo encontramos en su obra Las Troyanas. As&#237;, el Caballo de Madera, que en griego ser&#237;a Doureios Hippos, querr&#237;a decir, &#8220;caballo portador de lanzas (dory) con astas de madera&#8221;, como leemos en el pr&#243;logo de la misma: &#8220;Un habitante del monte Parnaso, el foceo Ep&#237;o, gracias a una ingeniosa ocurrencia que le inspir&#243; Palas, construy&#243; un caballo lleno de armas e introdujo en el interior de los muros el funesto &#237;dolo que la posterioridad llamar&#237;a Caballo de madera, porque llevaba escondida en sus entra&#241;as las astas de las lanzas&#8221;.





</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">0</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-09-09T13:15:09Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-09-09T13:13:00Z</date>
    <id type="integer">197520</id>
    <last-comment-date type="datetime"></last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>diversos-mitos-sobre-troya-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-09-09T13:15:09Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Diversos mitos sobre Troya.</title>
    <updated-at type="datetime">2008-09-09T13:15:09Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En el momento del desembarco, los troyanos hostigaron a los griegos con armas arrojadizas, pero no pudieron impedirlo: los aqueos pusieron sus naves en seco, como ten&#237;an acostumbrado, dominando Aquiles y sus mirmidones el extremo este del inmenso despliegue de barcos; Ayax de Salamina, el otro extremo; y Ulises y sus hombres, el centro de la l&#237;nea (&lt;I&gt;Il&#237;ada&lt;/I&gt;, VIII, 224 y ss). La superioridad num&#233;rica, por otra parte, permit&#237;a a los griegos mantenerse frente a sus barcos sin necesidad de fortificaciones; una actitud que tomar&#237;a Esparta como suya, pueblo que tendr&#237;a como lema: &#8220;que los hombres defiendan a los muros y no los muros a los hombres&#8221;. Los aqueos tampoco tuvieron necesidad de protegerse detr&#225;s de fortificaciones; tan s&#243;lo cuando H&#233;ctor pretendi&#243; incendiar el campamento - en el &#250;ltimo a&#241;o de combate - &#233;stos levantaron una empalizada y un foso.&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Los troyanos, por su parte, contaron con la ayuda de pueblos de la regi&#243;n, como los d&#225;rdanos, y de otros venidos de muy lejos; lo que explica que en las tropas griegas se hablase una sola lengua, mientras que en Troya, una multitud, como nos dice Homero, en &lt;I&gt;La Il&#237;ada&lt;/I&gt;, IV, 43. No eran tantos como los aqueos, pero los suficientes como para que el equilibrio de fuerzas fuese la nota distintiva de la guerra; y a pesar del asedio de muchos a&#241;os, nunca les faltaron armas, ni municiones, ni v&#237;veres. Troya no pas&#243; hambre, ni tan siquiera al final. Cada casa guardaba una cantidad extraordinaria de alimentos. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Observando estos detalles, podr&#237;a interpretarse que ambos contendientes tuvieron todos los problemas resueltos: sanidad, transportes, intendencia, e incluso las levas, cuando estas hiciesen falta. Lo que sucede, en este caso, es que a la hora de llevar a cabo la historia como un mito, como una tradici&#243;n, no parec&#237;an preocuparse por estos aspectos, sobre todo cuando tuvieron la idea de que se trataba de una guerra en donde estaba presente la divisi&#243;n en el Olimpo, entre Zeus, Afrodita, Apolo, Ares y Artemis, por un lado, y Hera, Atenea y Poseid&#243;n, por el otro, y todo lo que suced&#237;a se deb&#237;a al apoyo o simpat&#237;a a favor de una u otra fuerza.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Lo que cuenta la Il&#237;ada, sin embargo, puede intuir parte del trasfondo &#8220;hist&#243;rico&#8221; de esta famosa guerra. Como obra literaria se enmarca dentro de su propio g&#233;nero, la &#233;pica, la epopeya, que suele destacar las acciones de un pu&#241;ado de hombres frente a la masa. La fuerza y acciones de la nobleza, de los&lt;I&gt; aristois,&lt;/I&gt; que hacen gala de los h&#233;roes y sus heroicidades, y no de la masa y sus miserias. As&#237;, la primera impresi&#243;n que se recoge es que los verdaderos contendientes, en realidad, los &#250;nicos, y por tanto aquellos dignos de menci&#243;n, eran los nobles, ya fuesen aqueos o troyanos. Para destacarlos debidamente, Homero distingue a los cabecillas no acompa&#241;ando a la tropa, sino en carros con caballos, seguidos de sus aurigas correspondientes - que se har&#237;an cargos de ellos cuando sus jefes decidiesen apearse para combatir entre ellos. Mientras que la masa de peones o infantes actuaban de mera comparsa.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;De este modo, los combates siguen de la siguiente forma: sin menoscabar el hecho de que el h&#233;roe lanzase un venablo o una flecha desde su carro, elige a un contendiente, digno de &#233;l, sigui&#233;ndoles otros cuando estuviera fuera del combate. Por tanto, la lucha se resuelve en una secuencia de duelos, terminado los cuales, vuelve a su carro y a sus caballos, como s&#237;mbolo de su poder y su posici&#243;n social.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sin embargo, las guerras no se resuelven a trav&#233;s de duelos de dignidad, entre un noble y otro. No obstante, este detalle tiene una implicaci&#243;n hist&#243;rica fundamental: aquella sociedad aristocratizada vive de espaldas a su pueblo, que lo requiere tan s&#243;lo cuando tiene que cobrar sus impuestos o como mucho, cuando lo quiere sacrificar en la guerra. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;A pesar de ello, tendr&#237;amos al menos que aproximarnos a c&#243;mo deb&#237;an sucederse las batallas, algunas de las cuales Homero hace ciertas distinciones. Las unidades t&#225;cticas ser&#237;an las falanges, algo as&#237; como un regimiento en orden cerrado de batalla. Quiz&#225;s no hubiesen diferencias entre un ej&#233;rcito u otro. La falange debi&#243; evolucionar con el tiempo, y es posible que estas tuvieran poco que ver con las unidades de combate de la Grecia cl&#225;sica y helen&#237;stica (poniendo para el caso, el ejemplo de la falange que emplear&#237;a tard&#237;amente Alejandro Magno); pero el problema se plantea al considerarse una creaci&#243;n del siglo VII, y por tanto posterior incluso a Homero.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 432.0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La falange estaba constituida por soldados revestidos de coselete, cascos y grebas, y armados de lanza, espada y escudo redondo, sujeto al brazo izquierdo. Escudo que los griegos denominaban hoplon, por el que recib&#237;a esta unidad de infanter&#237;a el nombre de hoplita. Estos hoplitas luchaban en formaciones cerradas, formando con sus escudos un frente lo m&#225;s compacto posible, como nos los dice Homero, para el caso de los mirmidones: &#8220;se aproximaban unos a otros, escudo a escudo, yelmo a yelmo, hombre a hombre&#8221;. Incluso en la instrucci&#243;n se ense&#241;aba c&#243;mo evacuar a los heridos de la fila, sin que esta abriese grietas. La arqueolog&#237;a ha atestiguado un ejemplo en el jarro denominado Vaso Chigui, en donde se representa el choque de dos frentes hoplitas, como nadie pone en duda. Lo que ocurre es que este jarro es del siglo VII a. Cristo y no parece posible que en tiempos de Homero se emplease una formaci&#243;n similar.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 432.0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 0cm 432.0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;Podemos elegir la pieza protectora denominada greba para profundizar en el tema. Eran las espinilleras que surgieron en la Edad de Bronce (como lo atestigua un fresco del palacio de Pilos), con l&#225;minas de bronce de 1 o 2 mm. de grosor y unos orificios exteriores para colocar un forro acolchado en su interior. Seguramente, as&#237; fuesen las referidas por Homero en &lt;I&gt;La Il&#237;ada&lt;/I&gt;: &#8220;&#193;tridas y otros aqueos de hermosas grebas&#8221;. Las representaciones en cer&#225;micas griegas muestran que estas piezas se sol&#237;an colocar en primer lugar. (Ej. La decoraci&#243;n de una copa del pintor Duris -que se conserva en Viena- y en la que vemos a hoplitas, arm&#225;ndose para el combate, en siglos VI-V a.C). Eran &#250;tiles para el combate cuerpo a cuerpo, o en formaciones cerradas -como la falange-, permitiendo desviar los golpes descendentes de espadas o lanzas y el de armas arrojadizas -as&#237; nos lo confirma un poeta il&#237;rico llamado Alceo: &#8220;grebas de bronce al dardo resistentes&#8221;-, pero ten&#237;an un inconveniente pues constitu&#237;an un estorbo para la infanter&#237;a ligera. Esta prefer&#237;a la agilidad a la protecci&#243;n de las piezas de armadura, encontrando en el historiador romano Polibio (11,9,4) los motivos por los cuales no sol&#237;an armarse con grebas: rozaban el empeine y, a parte, de la incomodidad, produc&#237;an heridas. En esto observo el posible sentido a la explicaci&#243;n m&#237;tica del &#8220;tal&#243;n de Aquiles&#8221;, al&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;no protegerse con grebas.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 432.0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La fase preliminar del desarrollo de una batalla consist&#237;a en un movimiento de aproximaci&#243;n de los contendientes, en orden cerrado, hasta que ambos se pon&#237;an a tiro de sus proyectiles y se hostigaban mutuamente. Tras este inicio, se llegaba a la primera fase del combate a cuerpo a cuerpo, a trav&#233;s de las vanguardias, hasta que uno de los dos consiguiese abrir una brecha en la falange del otro. Tras esto, sus fuerzas marchar&#237;an en retirada, a menos que alg&#250;n cabecilla consiguiese reanudar la falange, con lo que se&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;volver&#237;a al inicio de la batalla.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Uno de los problemas de la formaci&#243;n de la falange era la organizaci&#243;n, sobre todo cuando se ten&#237;a que reemplazar a los exhaustos, manteniendo a las reservas fuera de peligro, hasta su momento de intervenir, pues cualquier hombre, por fuerte que sea, no pod&#237;a luchar con armas pesadas m&#225;s que unos minutos. En el espacio aproximado de un mes, que es lo que dura&lt;I&gt; La Il&#237;ada&lt;/I&gt;, tienen lugar tres batallas campales, junto a una cuarta, en la que Aquiles masacra a los troyanos.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Las primeras de las batallas son consecuencia de un sue&#241;o enga&#241;oso que Zeus env&#237;a a Agamen&#243;n,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;haci&#233;ndole creer que ser&#237;a suya la victoria. Cuando los ej&#233;rcitos est&#225;n dispuestos Paris desaf&#237;a a los capitanes griegos y Menelao acepta el reto. Los dos protagonistas m&#225;s comprometidos en la guerra van a dirimir la cuesti&#243;n con Helena como premio, en un duelo singular. Sin embargo, Menelao, a&#250;n sac&#225;ndole ventaja no consigue acabar con Paris, pues Afrodita dispensa protecci&#243;n a su favorito. De este modo se llega a una tregua, que romper&#237;a el troyano P&#237;ndaro, reanud&#225;ndose las hostilidades.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Los griegos, luchando como antes se hab&#237;a descrito, rompen las falanges troyanas, siendo Diomedes el personaje clave de la jornada, quien acaba con eminentes h&#233;roes troyanos y logra herir a divinidades partidarias suyas, a Afrodita y al propio dios de la guerra, Ares. Por lo que se produce, entonces, otro duelo individual, esta vez entre H&#233;ctor y Ayax, una lucha anacr&#243;nica, seg&#250;n lo recoge Homero, entre un hombre del siglo XVI-XV a. Cristo y otro del siglo VIII. El primero es Ayax, armado con un fuerte escudo mic&#233;nico de forma de ocho, el llamado &#8220;sakos&#8221;, que se empleaba en un momento anterior, cuando no hab&#237;a ni coseletes para la protecci&#243;n del cuerpo, ni grebas para las piernas. El segundo es H&#233;ctor, un hoplita, con armadura completa a la moda en la &#233;poca de Homero.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La jornada siguiente da comienzo con la intervenci&#243;n poco deportiva de Zeus a favor de los troyanos, con lo que se quiso explicar la humillante victoria sobre los griegos, que pudo ser un desastre si no fuese por la llegada de la noche que interrumpi&#243; el combate. Sin embargo, las fuerzas segu&#237;an equilibradas, gracias a la llegada de refuerzos, - algunos de ellos desde tierras muy lejanas, como los et&#237;opes -; los muros de Troya intactos y las puertas inc&#243;lumes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Cuando Aquiles entraba en combate, los griegos mostraban una ligera superioridad, que perd&#237;an cuando se absten&#237;a a luchar. Con esta idea, Homero quiso cantar a la nobleza y fuerza de Aquiles, como a la gallard&#237;a y honor de H&#233;ctor. Pero los d&#237;as de lucha eran los menos. Tras ellos sol&#237;an ir las jornadas dedicadas a incinerar a los muertos y a darles sepulturas bajo t&#250;mulos, como era el ritual de la &#233;poca de Homero. En la &#233;poca mic&#233;nica, sin embargo, se practicaba la inhumaci&#243;n e incluso el embalsamamiento del cad&#225;ver, pero esto Homero no pudo o no quiso saberlo, pues en su momento, la inhumaci&#243;n era rasgo de pobreza, de quienes no pod&#237;an costearse un carro con le&#241;a.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Esta idea aparece en La Il&#237;ada (VII, 441 y ss.), y en los funerales de Patroclo o Aquiles, al final de la obra, en donde Homero lo describe con la enorme pira de le&#241;a, la cremaci&#243;n de los huesos hasta los mondos, la colocaci&#243;n en una urna sin ajuar de ninguna clase, etc.; en realidad, nada de lo que debi&#243; ser un funeral de un pr&#237;ncipe mic&#233;nico. Entonces, &#191;c&#243;mo eran los enterramientos principescos?.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Si tomamos como fuente la Micenas de la &#233;poca, el proceso era el del embalsamamiento, a&#241;adi&#233;ndosele al cad&#225;ver todo un ajuar: la m&#225;scara de oro con la efigie del difunto; armas, insignias, joyas, diademas, etc. Es posible, que Micenas, pueblo abierto a sus contempor&#225;neos pr&#243;ximos a su &#225;mbito de influencias, tomase costumbres o se quisieran asimilar a ellos, por ejemplo a los egipcios. &lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">3</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-29T11:21:44Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-29T11:18:00Z</date>
    <id type="integer">193013</id>
    <last-comment-date type="datetime">2008-10-16T00:35:31Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>troya-estrategias-militares-falange-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-29T11:21:44Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Troya: Las estrategias militares, la falange.</title>
    <updated-at type="datetime">2008-11-03T10:04:36Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;DIV class=Section1&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Lo primero que la tradici&#243;n reconoce de esta guerra de Troya es el mito que se conoce como &#8220;el&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;   &lt;/SPAN&gt;juicio de Paris&#8221;. Cuando celebraban la boda los padres de Aquiles, Tetis y Peleo, se present&#243; al convite una diosa por la que se sent&#237;a muy poca simpat&#237;a y que no fue invitada: Eris, la Discorida, quien por venganza lanz&#243; una manzana de oro con un mensaje, &#8220;para la m&#225;s hermosa&#8221;. Cada diosa crey&#243; ser la m&#225;s hermosa, aunque del pante&#243;n ol&#237;mpico quedar&#237;an tres finalistas: Hera, Atenea y Afrodita. Ante tal situaci&#243;n, Zeus decidi&#243; dejar la responsabilidad de tal elecci&#243;n a un mortal, a aquel m&#225;s hermoso de la Tierra, y por tanto, el que parec&#237;a mejor entendido para un concurso de belleza. Este no era otro que Paris, el pr&#237;ncipe troyano que hac&#237;a vida de pastor en el monte Ida, a quien se le presentaron las tres diosas con una proposici&#243;n cada una. Estas le ofrecieron tres ofertas para dirigir su elecci&#243;n a ellas: Hera le prometi&#243; convertirle en rey de todo el mundo conocido; Atenea, la jefatura del ej&#233;rcito troyano, a cuyo frente alcanzar&#237;a la devastaci&#243;n de Grecia; mientras que Afrodita, la mano de la mujer m&#225;s bella del mundo.&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Esta mujer no era otra que Helena, hija de T&#237;ndaro - rey de Esparta- y de Leda. Pero Helena era una mujer casada, y casada en unas condiciones que obligaba a todas las ciudades-Estados de Grecia, y a aquellas fuerzas que pudiesen reunir, a atacar a cualquiera que atentase contra su hogar. El matrimonio fue acordado con Menelao, hermano de Agamen&#243;n, rey de Micenas, quien gobernar&#237;a Esparta junto a su suegro, T&#237;ndaro. Por tanto, el problema pol&#237;tico, que se observa en los or&#237;genes de esta guerra es bastante evidente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Paris hizo caso omiso tanto al pacto y a los compromisos de hospitalidad y cuando fue invitado por Menelao a su casa, sedujo a Helena (la esposa de su anfitri&#243;n) y la embarc&#243; camino a Troya. S&#243;lo dos pr&#237;ncipes pretendieron eludir el cumplimiento del compromiso: Ulises y Aquiles. El primero estaba prendado de su joven esposa, Pen&#233;lope, y no quer&#237;a abandonarla para rescatar a una ad&#250;ltera; mientras que sobre Aquiles pesaba una profec&#237;a relacionada con dicha guerra, por la que morir&#237;a si participaba en ella.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sea como fuere, el conflicto que iba a sucederse en Troya congreg&#243; a una diversidad de poblaciones, de las que tenemos informaci&#243;n por la obra de Homero, en el llamado &lt;I&gt;Cat&#225;logo de naves&lt;/I&gt;:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

&lt;/DIV&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; FONT-FAMILY: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-language: ES; mso-bidi-language: AR-SA"&gt;&lt;BR style="PAGE-BREAK-BEFORE: always; mso-break-type: section-break" clear=all&gt;&lt;/SPAN&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Beocios, con cincuenta naves, con un total de ciento veinte hombres.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;-Habitantes del Aspled&#243;n y Ep&#237;strofo, treinta naves, de las que se dicen que eran &#8220;c&#243;ncavas&#8221;, o sea, de cincuenta hombres.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Focenses, cuarenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Locrenses, cuarenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Eubea, Calcis, Eritrea y otras; cuarenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Ayax, doce naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Argos, Tirinto y otras, ochenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Micenas, Corinto y otras, cien naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Lacedemonios y espartanos, sesenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Arcadia, sesenta barcos &#8220;de muchos bancos&#8221; (posiblemente de 100 a 120 hombres).&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Eleos, diez naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Duliquios e islas Esquinas, con cuarenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Ulises, doce naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Etolos, cuarenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- Cretenses, ochenta naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;- D&#225;naos de Nireo, tres naves.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Esto es, quiz&#225;s, lo m&#225;s representativo. En total, fueron 1146 naves, de las cuales&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;algunas como las de los beocios eran tripuladas por ciento veinte hombres, mientras que otras, como las de Pilos, por cincuenta. Haciendo un promedio generoso, y contando cien hombres por nave, el total de aqueos que llegar&#237;an a Troya -seg&#250;n nos cuenta Homero- ser&#237;a de 114.600; un ej&#233;rcito m&#225;s que considerable, en la historia s&#243;lo superado por el ej&#233;rcito de Napole&#243;n. Sin embargo, la realidad hist&#243;rica es que Agamen&#243;n supo reunir a favor de su causa, una larga serie de ciudades-Estados hel&#233;nicos. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Pero, &#191;cu&#225;l fue el barco de la Grecia de Troya?. Estamos en la misma disyuntiva con la que analizamos muchos de los aspectos de estos temas: &#191;La de &#233;poca de Homero o anterior?. En La Odisea, la aparici&#243;n del barco con usos comerciales, en el campo de la esclavizaci&#243;n por la tripulaci&#243;n (XIV 293 ss.), s&#243;lo es posible en un barco en donde se observe una evoluci&#243;n t&#233;cnica consistente en la superposici&#243;n de filas de remeros: la&lt;I&gt; trierreme&lt;/I&gt;. Sin embargo, sus primeras noticias son del siglo VI a. C. y por tanto, posteriores al propio Homero. De &#233;poca anterior, ser&#237;a la &lt;I&gt;birreme&lt;/I&gt; (la de dos filas de remeros), propia de los Siglos Oscuros, y la &lt;I&gt;pentec&#243;ntera&lt;/I&gt;, de cincuenta remeros, pero de un s&#243;lo orden de remos. Es la pentec&#243;ntera monorreme, un barco de 25 m. de eslora, que seg&#250;n noticias de historiadores griegos, como Her&#243;doto, estaba vinculado al proceso colonial. Tambi&#233;n exist&#237;a una variable de este modelo con fines pir&#225;ticos, el llamado &lt;I&gt;hemolia&lt;/I&gt;, que consegu&#237;a una gran velocidad gracias a la fila y media de remeros.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Un problema de la navegaci&#243;n es que requer&#237;a de medios propulsores no aut&#243;nomos, es decir, del estado de la naturaleza (vientos, tormentas, etc.) y por tanto, existir&#237;a una navegabilidad muy corta, a una sola estaci&#243;n para los desplazamientos de larga distancia. Hay que tener en cuenta que en el siglo XVIII, las flotas espa&#241;olas que atravesaban el Atl&#225;ntico, en direcci&#243;n a sus colonias americanas, s&#243;lo ten&#237;an cinco meses de navegabilidad: desde abril a septiembre, correspondiendo con la navegaci&#243;n en la Antig&#252;edad.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;De este hecho, hay un detalle en Eur&#237;pides, que llega a plasmar la inactividad forzosa de las naves en el puerto de A&#250;lide, en la espera de que cesase el viento norte, impuesto por la diosa Artemisa - como castigo de que un griego hubiese matado a su liebre favorita -. Los poetas griegos, y en especial, Eur&#237;pides, se hicieron eco de este suceso, al que adornaron con un mito propiamente dram&#225;tico. Seg&#250;n se dice, no cesar&#237;a el viento hasta que Agamen&#243;n diera muerte a su propia hija, Ifigenia, en honor a la diosa. Habr&#237;a que enga&#241;ar, entonces, a la madre de la joven, Clitemnestra, para que Ifigenia fuese a A&#250;lide - con la excusa de que el rey la iba a casar con Aquiles-, donde fue sacrificada. Otra obra del mismo autor,&lt;I&gt; Ifigenia en Ta&#250;ride&lt;/I&gt;, propon&#237;a una versi&#243;n distinta del mismo mito: en&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;el &#250;ltimo momento, Artemisa (la diosa cazadora) la hab&#237;a sustituido por una cierva, salv&#225;ndole la vida a cambio de que ella entrase a su servicio, como sacerdotisa, en el templo de Ta&#250;ride.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">0</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-29T11:18:10Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-29T11:15:00Z</date>
    <id type="integer">193011</id>
    <last-comment-date type="datetime"></last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>troya-guerra-homero-3-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-29T11:18:10Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Troya, la guerra de Homero (3)</title>
    <updated-at type="datetime">2008-08-29T11:18:10Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;        &lt;/SPAN&gt;En una serie de diez entregas repasaremos la guerra de Troya, aquel enfrentamiento que supuso la intervenci&#243;n de griegos contra la gran ciudad de los troyanos, que el lector recodar&#225; gracias a la versi&#243;n cinematogr&#225;fica.&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Quiz&#225;s todos conozcamos la historia de esta legendaria guerra por lo que nos relat&#243; Homero en&lt;I&gt; La Il&#237;ada&lt;/I&gt; y &lt;I&gt;La Odisea&lt;/I&gt;, una gesta griega con nombres de personajes supuestamente mic&#233;nicos como Agamen&#243;n de Micenas, Menelao de Esparta, N&#233;stor de Pilos, Diomedes de Tirinto, entre otros, en el marco de una forma de vida aristocr&#225;tica. Una historia de amor, como en definitiva parece presentarnos el autor griego, entre el aventurado Paris y la bella Helena, que desat&#243; la ira de los griegos y la siguiente invasi&#243;n de aquella lejana Troya, con nombres de h&#233;roes tan conocidos como propios, como Aquiles o H&#233;ctor y de reyes, como Agamen&#243;n o Pr&#237;amo. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Las oscuras edades de la Grecia Arcaica se llenaron de poetas que recrearon las haza&#241;as de h&#233;roes y reyes mic&#233;nicos, refiri&#233;ndose a viajes lejanos, a navegantes perdidos y a tierras ignotas, de extra&#241;os habitantes, reinos fabulosos y curiosas costumbres. Apolonio de Rodas, en su &lt;I&gt;Argon&#225;utica&lt;/I&gt;, nos relata la historia de la nave Argo, capitaneada por Jas&#243;n, bajo un fant&#225;stico ropaje, que sin embargo nos muestra una realidad hist&#243;rica: la dificultad que ofrec&#237;a, para la navegaci&#243;n mic&#233;nica, alcanzar el mar Negro, y la posibilidad de buscar una ruta (la que emplea Jas&#243;n para su regreso) por los desconocidos r&#237;os centroeuropeos. La Odisea, por su parte, nos relata los lejanos viajes de un h&#233;roe mic&#233;nico, a las escasas definidas regiones de Occidente. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Si nos detenemos un segundo en estos dos episodios legendarios, comprobar&#237;amos una analog&#237;a interesante. Yolco (el puerto desde donde parti&#243; la nave Argo) e &#205;taca, la tradicional patria de Ulises, son dos peque&#241;as ciudades (tanto Yolco como Ulises no pueden ofrecer m&#225;s de doce naves para Troya, seg&#250;n el &lt;I&gt;Cat&#225;logo&lt;/I&gt; ofrecido por Homero), situadas en los extremos septentrional y occidental del mundo mic&#233;nico, a los que la literatura le dan el protagonismo de los dos viajes m&#225;s &#233;picos entre los griegos. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Estas historias, por lo tanto, presentan una serie de mitos que reflejan la realidad mic&#233;nica: su expansi&#243;n cultural y comercial, para la cual desarrollaron importantes expediciones (mitificadas por la literatura de la &#233;poca o posterior) en busca de v&#237;as de penetraci&#243;n. El mar Negro era una de estas v&#237;as insalvables para la navegaci&#243;n mic&#233;nica, ya que ninguna nave hab&#237;a podido atravesar el estrecho del B&#243;sforo, punto interesante de la historia de los Argonatuas, por lo que fue necesario su traves&#237;a a pie. El propio mito de Jas&#243;n describe la presencia de pueblos hostiles, el &lt;I&gt;Amicos&lt;/I&gt;, mientras que otros aprovechaban su privilegiada y estrat&#233;gica posici&#243;n, para una exclusividad militar y comercial: este era el caso de Troya.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Todo esto ocurri&#243; hace unos tres mil Alos, en uno de los extremos del Mediterr&#225;neo, donde se levantaba la ciudad de Troya - tambi&#233;n llamada Ilion (de ah&#237;, el nombre de La Iliada)- que la gente ten&#237;a como la m&#225;s poderosa, rica y temida del mundo. Una ciudad que controlaba un vasto territorio, pero m&#225;s que por su importancia, esta radicaba en el valor estrat&#233;gico, por el control del estrecho de los Dardanelos.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;No ser&#237;a, sin embargo, la obra de Homero la &#250;nica que recogiese la tradici&#243;n de la guerra de Troya, sino toda una serie interminable de autores como Eur&#237;pides, en las &lt;I&gt;Troyanas&lt;/I&gt;; Virgilio, en la&lt;I&gt; Eneida&lt;/I&gt; (Canto II) o Esquilo, con &lt;I&gt;Agamen&#243;n, &lt;/I&gt;que dedicasen a m&#225;s de un episodio del conflicto. Pero a pesar de la tinta que se ha vertido sobre el tema, no tenemos hoy un relato completo y coherente de lo que sucedi&#243;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La fuente central resulta ser&lt;I&gt; La Il&#237;ada&lt;/I&gt; (que tampoco cuenta el relato completo de la guerra, sino s&#243;lo los episodios de la c&#243;lera de Aquiles). No es s&#243;lo una obra literaria, tambi&#233;n una fuente de documentaci&#243;n historiogr&#225;fica, en la que presenta algunos elementos reconocibles: el escenario de los hechos es mic&#233;nico; el sustrato cultural es el pasado heroico; y en el aspecto social presenta un doble cariz: por una parte es el que corresponde a su propio momento y por otra parte &#8220;el elaborado&#8221; por el autor. Es decir, se trata de una amalgama de tradiciones de diferentes &#233;pocas: el mundo heroico (siglo XIII-XII a. C.), los movimientos migratorios y expansivos a Asia Menor (siglos XI y X a. C.); y por fin, el sistema social del siglo VIII a. C. La genialidad del autor consiste en saber relacionar ambas realidades -no sin cientos de contradicciones, repeticiones e incoherencias temporales-; por esto mismo la fiabilidad hist&#243;rica es muy discutible. El empleo de armas de bronce remite a un per&#237;odo anterior; y las costumbres funerarias descritas por Homero - cremaciones y grandes t&#250;mulos - desaparecieron entre el XI y IX a. C., por lo que el autor supo de ellas por la tradici&#243;n oral. En este sentido, la gesta de los &#8220;Achaioi&#8221; se fue manteniendo viva en la tradici&#243;n del mundo minorasi&#225;tico de Jonia, aunque esto no quiere decir que no estuvieran libres de interpolaciones o simplificaciones a lo largo de los siglos.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Una primera toma de contacto nos llevar&#237;a a los primeros vestigios de civilizaci&#243;n griega: los Aqueos. Hacia mediados del XV a. J.C., los aqueos, un pueblo indoeuropeo, se asienta en la pen&#237;nsula griega y empieza a tener contactos con Creta, lo que les enriqueci&#243; culturalmente. Como pueblo invasor se impuso sobre la poblaci&#243;n ind&#237;gena y domin&#243; militarmente como nobleza territorial. Gobernados por caudillos o reyezuelos, no organizaron un imperio centralizado, sino que surgieron peque&#241;os n&#250;cleos territoriales que sol&#237;an girar en torno a una ciudad importante (Micenas, Tirinto, etc.), que pese a la considerada tradici&#243;n guerrera, no aparecieron fortificadas o al menos, estas surgieron muy tard&#237;amente; observ&#225;ndose el desarrollo de una serie de actividades artesanales, cuya difusi&#243;n atestigua la presencia de un comercio. La cultura resultante recibe el nombre de &lt;I&gt;mic&#233;nica&lt;/I&gt; por ser el lugar de &lt;I&gt;Micenas&lt;/I&gt; la ciudad excavada mejor conocida, lo que no implicaba un dominio militar. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">1</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-21T11:52:12Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-21T11:50:00Z</date>
    <id type="integer">189735</id>
    <last-comment-date type="datetime">2008-10-16T12:49:09Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>troya-guerra-homero-introduccion-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-21T11:52:12Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Troya, la guerra de Homero. (Introducci&#243;n).</title>
    <updated-at type="datetime">2009-06-30T22:50:15Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Troya - o Ilion - dominaba la regi&#243;n de la Tr&#243;ade que como ya hemos dicho era el lugar clave para el control de los Dardanelos, desde el sur; entre el Mediterr&#225;neo y el Mar Negro, por el lado del mar y un punto de paso imprescindible entre Asia y Europa. &lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;El alem&#225;n Heinrich Schliemann descubri&#243; una serie de estratos en la colina, donde una vez se levantase la grandiosa Ili&#243;n, y fue tan opulento y grandioso el segundo de estos asentamientos - Troya II- que el propio Schliemann, su descubridor, crey&#243; ver en &#233;ste la ciudad de Pr&#237;amo cantada por Homero. Establecimiento en&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;el que se hallaron gran cantidad de joyas que recibieron el equivocado nombre de &#8220;Tesoro de Pr&#237;amo&#8221;, hoy destrozadas debido al intenso bombardeo que recibi&#243; Berl&#237;n en la II Guerra Mundial. Sin embargo, el misterio por la situaci&#243;n exacta no estaba claro y otros que siguieron excavando, tras la muerte del alem&#225;n, creyeron encontrarla en otros estratos. El m&#225;s destacado, D&#246;rpfeld, se&#241;al&#243; que la Troya de Homero no era la de este segundo estrato, constituido por un enorme mont&#237;culo de ruinas, sino la del sexto. Por otra parte, este D&#246;rpfeld, lleg&#243; a la conclusi&#243;n de que no hab&#237;an sido siete las capas existentes en la colina de Hissarlik, como supon&#237;a Schliemann, sino nueve. En realidad, habr&#237;a trece niveles de estratos; sin embargo, para evitar una mayor complejidad, dividiremos los sucesivos asentamientos en nueve capas, que quedar&#237;an establecidas de la siguiente forma (los Alos se presentan con un valor aproximado):&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;I.- Asentamiento prehist&#243;rico. Entre el 3000-2500 a. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;II.- Fortaleza prehist&#243;rica (La Troya hom&#233;rica de Schliemann). 2500-2000 a. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;III,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;IV y V.- Aldeas prehist&#243;ricas. 2000-1500 a. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;VI.- La Troya de Homero (Seg&#250;n D&#246;rpfeld). 1500- 1000 a. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;VII.- Dos colonias pregriegas. 1000-700 a. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;VIII.- La Ili&#243;n griega. 700- 0&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;IX.- La Ilium romana. 0-500 d. C.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sin embargo, la arqueolog&#237;a ha observado cambios sustanciales en este cuadro. Es cierto que la Troya I puede fijarse en un per&#237;odo calcol&#237;tico, pero la Troya de Homero se sit&#250;a en el nivel VII A, mientras que los asentamientos VIII y IX presentan establecimientos griegos de la &#233;poca cl&#225;sica y helen&#237;stica, respectivamente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La ciudad enemiga que los griegos vieron entonces ser&#237;a la que hoy la arqueolog&#237;a conoce como &lt;I&gt;Troya VIIa&lt;/I&gt;, la s&#233;ptima de una serie de emplazamientos que desde &#233;poca neol&#237;tica se ha ido superponiendo en una colina que los turcos llaman Hissalrik. Troya VIIa, la ciudad que la arqueolog&#237;a considera como la verdadera de Pr&#237;amo, presenta la misma cer&#225;mica que la de Grecia continental en tiempos de los mic&#233;nicos y aqueos, la llamada cer&#225;mica minia. Por tanto, podr&#237;a pensarse que los troyanos fuesen una estirpe procedente de estos pueblos hel&#233;nicos, quiz&#225;s fruto de un proceso migratorio extracontinental. As&#237;, el propio Homero dice que en Troya exist&#237;an las mismas lenguas y costumbres, e incluso los dioses eran los mismos que formaban el pante&#243;n de los aqueos. La guerra de Troya, por consiguiente, ser&#237;a una guerra civil, fratricida y sangrienta como son todas estas clases de guerras. Las verdaderas razones de este conflicto, ser&#237;an econ&#243;micas, pero metieron a dioses en danza y una historia de amor imposible para paliar los efectos de tal barbarie.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;La colina, ya mencionada, se encontraba entre dos r&#237;os, el Simois y el Escamandro, ocupando a su vez, no s&#243;lo la mejor zona estrat&#233;gica, sino la &#250;nica. En aquella envidiable posici&#243;n, los habitantes de Troya VIIa eran gentes emprendedoras, capaces y portadoras de innovaciones como por ejemplo la de practicar por primera vez - en la regi&#243;n hel&#233;nica - la domesticaci&#243;n del caballo. As&#237;, Homero, los llamar&#237;a &#8220;domadores de caballos&#8221;. Estos mismos hombres erigieron unas fuertes murallas, que les permitir&#237;a dominar y crear el &#8220;imperio&#8221; m&#225;s poderoso de todas las ciudades-Estado de la Grecia mic&#233;nica. Sus murallas coronadas de adobe, pero de factura de piedra caliza, aparec&#237;a labrada en sillares prism&#225;ticos. No era una obra cicl&#243;pea como se dec&#237;a de Micenas, pero recordaba al car&#225;cter homog&#233;neo del lienzo mic&#233;nico de la Puerta de los Leones. Hab&#237;a cuatro puertas, al este, oeste, suroeste, y sur, resguardadas por torres rectangulares, y una posible peque&#241;a poterna, al Noreste, donde estaba la torre de dicho &#225;ngulo. No es de extra&#241;ar que los griegos no pudieran hacer brecha en sus murallas, y lo que es m&#225;s: ni siquieran lo intentaron; la estratagema del Caballo -seg&#250;n cuenta la tradici&#243;n- fue la &#250;nica vez en que los griegos franquearon la entrada.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En altozano, en la posici&#243;n dominante de la ciudad, hab&#237;a una especie de alc&#225;zar, edificio que hac&#237;a las veces de centro militar y residencia de los dirigentes, en la cima de una serie de terrazas, como los que se alzaban en Micenas, Pilos, Tirinto, Tebas o Atenas y que bien podr&#237;an calificarse de &#8220;palacios&#8221;. Su arquitectura ofrece elementos exclusivos, como el denominado m&#233;garon (la habitaci&#243;n rectangular, de gran prestancia, precedida de un vest&#237;bulo con porche columnado), que las viviendas comunes no poseen. En sus estancias abunda la actividad, desde los escribas y administradores hasta los especialistas en manufacturas y armas, e incluso hab&#237;a silos con alimentos, caballerizas, etc. Estas estancias reciben el nombre de &lt;I&gt;th&#225;lamos&lt;/I&gt;, que deben entenderse tanto como dormitorios, como despensa y almac&#233;n; Homero se refiere a estas, de modo frecuente, sobre todo en &lt;I&gt;La Odisea&lt;/I&gt;. Pero tambi&#233;n aparecen las tumbas, las c&#225;maras circulares llamadas &lt;I&gt;tholois&lt;/I&gt;, como las de Micenas - muy famosos, con el ejemplo del &lt;I&gt;Tesoro de Atreo&lt;/I&gt;-.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 14pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-bidi-font-size: 10.0pt"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por lo tanto, no encontramos en la Ili&#243;n hist&#243;rica ning&#250;n rasgo del palacio de Pr&#237;amo, tal y como aparece recogido en los versos de Homero. (Canto VI. Vv. 243-249) &#8220;Estaba el palacio rodeado de p&#243;rticos. A la entrada hab&#237;a cincuenta hermosos pabellones de piedra pulimentada, en los cuales se albergaban los hijos de Pr&#237;amo, con sus mujeres leg&#237;timas, y enfrente del patio, otros doce&#8221;.&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">4</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-21T11:50:04Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-21T11:38:00Z</date>
    <id type="integer">189734</id>
    <last-comment-date type="datetime">2008-09-20T18:16:42Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>troya-guerra-homero-i-sobre-troya-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-21T11:50:04Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>Troya, la guerra de Homero. (I) Sobre Troya.</title>
    <updated-at type="datetime">2008-09-20T18:16:43Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm -54.25pt 0pt -1cm; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 11pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sucedi&#243; en el amanecer de la cultura hel&#233;nica, cuando los Her&#225;clidas -hoy dir&#237;amos los dorios- retornaron al Peloponeso. &#201;poca confunsa en la que se extinguieron los h&#233;ores, aunque los hombres de carne y hueso se revest&#237;an a&#250;n de ribetes legendarios.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;Mucho antes que la actual&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;situaci&#243;n pol&#237;tica internacional o que Franco, por supuesto, que los Borbones, el T&#237;bet o China; faltan demasiados dedos para contar para atr&#225;s y llegar al justo momento en que a alguna mente pensante se le ocurri&#243; lo de los juegos ol&#237;mpicos. Mucho m&#225;s cercano en el tiempo encontramos la feliz utop&#237;a de un arist&#243;crata franc&#233;s hacer de esos "atletas" lo pol&#237;ticamente correcto en pol&#237;tica, algo dif&#237;cil de conjugar con la realidad. Ser&#237;a por lo de la formaci&#243;n f&#237;sica y el cultivo del deporte,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;o dem&#225;s zarandajas en vinagre, pero a un arist&#243;crata llamado Bar&#243;n de Coubertain se le ocurri&#243; lo de los juegos ol&#237;mpicos modernos: el inter&#233;s por el deporte, que junto a su faceta educativa un&#237;a la virtud pacificadora. Con el tiempo fueron surgiendo fracesillas como esta: Que lo importante no era ganar, sino participar, como m&#225;xima que lleg&#243; hasta nuestros d&#237;as, en el cual qued&#243; claro que lo importante es competir para ganar. Sobre todo cuando la competici&#243;n empieza mucho antes, con las delegaciones de los pa&#237;ses d&#225;ndose de ostias (con perd&#243;n) por ser sede ol&#237;mpica, las mismas que recibieron los tibetanos por un pedrusco helado en medio del mapa, por el que se dar&#237;an misas a Pek&#237;n antes de que llegara la Visa para todos los dem&#225;s. &#191;Qu&#233; qued&#243; de eso?&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En realidad, nada. La hipnosis colectiva comenz&#243; con el d&#237;a de la inauguraci&#243;n, una maravilla t&#233;cnica y humana al servicio del espect&#225;culo, a cargo de Zhang Yimou, otro de los&lt;I&gt; hijos pr&#243;digos &lt;/I&gt;de una China de la que seguro se pensar&#225; de un modo distinto a partir de ahora. Mientras que los desertores del culebr&#243;n de sobremesa pod&#237;an contemplar aluciandos como las delegaciones entraban con puntualidad brit&#225;nica en los palacios del Deporte, popularmente llamados estadios. All&#237; encontraban una dif&#237;cil paz Occidente y Oriente, incluso georgianos y rusos, enfrentados en casa, hallaban ese sosiego ol&#237;mpica, no carante de la propia competienci&#243;n deportiva. Con la citada puntualidad brit&#225;nica, sentido del orden germ&#225;nico, precisi&#243;n suiza y eficacia japonesa, se mont&#243; ese tinglado ol&#237;mpico que hasta Bush se quit&#243; el sombrero: &lt;I&gt;It&#180;s a miracle&lt;/I&gt;, dijo en un correcto ingl&#233;s. "&#191;Qu&#233; es el cambio?" Dijo el presidente chino, ante aquellos que anta&#241;o le criticaban. "Cambio es que esto funcione".&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Funcion&#243;. Disminuy&#243; el tr&#225;fico, marcharon los tel&#233;fonos, pudieron los corresponsales extranjeros transmitir sus textos e im&#225;genes, brillaron los servicios diplom&#225;ticos. Por disminuir, disminuy&#243; hasta la delincuencia sexual, curioso fen&#243;meno cuya explicaci&#243;n cient&#237;fica escapa a las luces de este cronista. Se construyeron excelentes puestos de prensa, extraordinarios servicios de traducci&#243;n simult&#225;nea y extraordinarias tortillas de patatas. Y el p&#250;blico soberano brill&#243; con las haza&#241;as deportivas, con los h&#233;roes ya sean chinos o americanos, daba igual. Un nadador del otro lado del charco, las peripecias de los gimnastas chinos y el talento de un nuestros siniguales patrios. Porque los hubo, tard&#243;, pero llegaron. Quiz&#225;s se necesit&#243; la ayuda divina o la presencia de la Reina, que nuevamente -como ya sucedi&#243; en la Eurocopa- se gan&#243; el sueldo con creces. Otra cosa es que nuestras expectativas deportivas se cumpliesen, pero el espect&#225;culo y la magia son contagiables y eso es as&#237;, aqu&#237; y en Pek&#237;n. Como ingenio, picaresca e improvisaci&#243;n, en donde ganamos todos los oros.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify; mso-pagination: none; mso-layout-grid-align: none"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 2.2pt 0pt 18pt; TEXT-ALIGN: justify"&gt;&lt;SPAN style="FONT-SIZE: 14pt; mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Sin embargo, en este camino se perdi&#243; la pretendida pureza ol&#237;mpica. El amaterismo era un mito y la mayor&#237;a de quienes compet&#237;an en unos Juegos Ol&#237;mpicos estaban remunerado de alguna forma, pero nunca el lema &lt;I&gt;citius, altius, fortius &lt;/I&gt;tuvo mayor vigencia que en estos Juegos Ol&#237;mpicos, cuya m&#225;xima del deporte se hab&#237;a convertido en el s&#237;mbolo del spot principal, pero siempre que se hiciera con millones de telespectadores, otros tantos de turistas y algunos m&#225;s de d&#243;lares.&#191;Qu&#233; qued&#243; de las rom&#225;nticas ideas del bar&#243;n de Cobertain: formaci&#243;n pedag&#243;gica, altruismo amater, concordia universal, hermandad mundial? De eso muy poco, pero su herencia ha dado lugar, al mayor espect&#225;culo del mundo, algo que ni siquiera so&#241;&#243; el bar&#243;n.&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">0</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-19T19:39:25Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-19T19:36:00Z</date>
    <id type="integer">189076</id>
    <last-comment-date type="datetime"></last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>el-baron-coubertain-viaja-beijing-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-19T19:39:25Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>El Bar&#243;n de Coubertain viaja a Beijing.</title>
    <updated-at type="datetime">2008-08-19T19:39:25Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;DIV class=Section1&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;B&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 11.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En el siguiente escrito nos detendremos en la figura de uno de los patriarcas del juda&#237;smo, Mois&#233;s, uno de los hombres m&#225;s importantes del Antiguo Testamento a qui&#233;n la tradici&#243;n le considera el promotor del &#201;xodo y el padre de la religi&#243;n judaica y de su ley, que ser&#237;a conocida como ley mosaica. Pero, &#191;existi&#243; realmente o fue una leyenda?, y si existi&#243;, &#191;en qu&#233; &#233;poca vivi&#243;?. En las siguientes dos entregas intentaremos desvelar un poco de luz en medio de ese dificultoso misterio que rodea su mito, exponiendo dos l&#237;neas te&#243;ricas diferentes, de las cuales resulta una err&#243;nea, hist&#243;ricamente, contando con el Pentateuco, como fuente principal. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Ante la inexistencia de pruebas documentales que, de un modo rotundo, demuestren o descarten la existencia del Mois&#233;s-hombre, la &#250;nica soluci&#243;n parece estar en el m&#233;todo. De estos, el m&#225;s adecuado ser&#237;a aplicar el sentido com&#250;n, es decir, la l&#243;gica deductiva que empleaba en todos sus casos el c&#233;lebre detective Sherlock Holmes, seg&#250;n lo expresaba las propias palabras del personaje: &#8220;Cuando has eliminado lo imposible, lo que queda, a&#250;n cuando parezca improbable, debe ser la verdad&#8221;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;El lector profano de la Biblia deduce que la pen&#237;nsula del Sina&#237; fue residencia temporal de los israelitas en su &#201;xodo, antes de instalarse en Cana&#225;n, mientras que el creyente, ya sea jud&#237;o o cristiano, lo ver&#237;a como el escenario fundamental de los primeros libros de la historia sagrada. De este modo, el Gebel Musa o Monte de Mois&#233;s, con sus 2.285 m. de altitud, ser&#237;a aquel en donde Mois&#233;s recibi&#243; de la mano de Jehov&#225;h Las Tablas de la Ley.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;&#191;Pero fue lo que realmente sucedi&#243;?.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La Biblia nos refiere al &#201;xodo de hebreos dirigidos por Mois&#233;s, mientras que sobre las circunstancias no parece testimoniarnos ninguna informaci&#243;n, por lo que se debe recurrir a otras fuentes. Antonio Blanco Freijeiro, en su art&#237;culo: &lt;I&gt;Arqueolog&#237;a en el desierto de Dios (&lt;/I&gt; Historia 16, Cuadernillo n&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-FAMILY: Symbol; mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&#176;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; 65, pg. 127), cita una orden emitida por las autoridades egipcias, que sigue como queda a continuaci&#243;n: &#8220;A partir de ahora [en torno al a&#241;o 1192 a. C.] se dan por terminados los permisos de entrada en Tkw [&#191;_?], por el puesto de Mernepah, a las estirpes Shasu de Edom que se dirigen a las lagunas de Pitom de Menerpah en Tkw, para conservarse con vida ellos y sus ganados&#8221;.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Este edicto fue una de los muchas pruebas que llevaron a pensar a ciertos historiadores (al propio Blanco Freijeiro), que la Historia del &#201;xodo se remonta a Ramses II (soberano del 1290 al 1224 A.C.), quien emple&#243; mano barata de pueblos extranjeros -supuestamente hebreos- para la construcci&#243;n de las dos ciudades Ramses y Pitom, recurriendo a aquellos que estaban en la zona del Delta del Nilo. La zona fronteriza del Delta era una regi&#243;n propicia para que pueblos n&#243;madas, no egipcios, se instalasen sin la necesidad de penetrar en el propio Egipto, donde tendr&#237;an una consideraci&#243;n social muy inferior a la del egipcio. De ah&#237;, que los historiadores encontrasen en esta circunstancia el contexto de la entrada de Jos&#233; en Egipto, mientras que la situaci&#243;n de malestar -que predispuso los &#225;nimos para el &#201;xodo- lo sit&#250;an en la esclavizaci&#243;n de Rams&#233;s II de estos pueblos, para acometer las obras de las dos ciudades. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;



&lt;/DIV&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-language: ES; mso-bidi-language: AR-SA"&gt;&lt;BR style="PAGE-BREAK-BEFORE: always; mso-break-type: section-break" clear=all&gt;&lt;/SPAN&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Prosiguiendo en el episodio, la Biblia nos narra uno de los momentos emblem&#225;ticos de la andadura israel&#237; por el desierto,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;el famoso paso del mar Rojo por el pueblo hebreo y el cierre de las aguas sobre sus perseguidores. No sabemos cuando se verific&#243; este milagro, pero no deja de ser curioso como la estrecha franja de tierra que separa el Lago Sib&#243;rico (Sabkhet el Bardawill) del mar Mediterr&#225;neo -al norte del Sina&#237;-, testimonie la p&#233;rdida de varios ej&#233;rcitos en varias ocasiones. La m&#225;s conocida sea, quiz&#225;s, la que se refiere Estrab&#243;n en su Historia: la desaparici&#243;n del ej&#233;rcito de Tol&#233;maida, engullido por una ola que arrastr&#243; a una parte de su contingente.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Este inicio, &#250;til para situarnos geogr&#225;fica e hist&#243;ricamente, nos sirve de introduci&#243;n a la hora de empezar a plantearnos las principales cuestiones que iremos desgranando, lentamente, a lo largo de las siguientes p&#225;ginas. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;El mito del nacimiento del h&#233;roe.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 2"&gt;&lt;/SPAN&gt;El&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;nacimiento de Mois&#233;s habr&#237;a que relacionarlo con el "nacimiento m&#237;tico de los h&#233;roes", de los que encontramos modelos entre todas las civilizaciones. El h&#233;roe es hijo de padres &lt;I&gt;ilustr&#237;simos&lt;/I&gt;, generalmente de reyes. Su concepci&#243;n est&#225; precedida de dificultades y durante el embarazo o antes, se da el fen&#243;meno del anuncio, que suele representarse en un sue&#241;o, un or&#225;culo, etc. como advertencia de su nacimiento, como vemos, en este caso, en la figura del fara&#243;n. En consecuencias, el ni&#241;o est&#225; condenado y debe huir o quedar abandonado. Luego, es reconocido, alcanzando la gloria y grandeza. El m&#225;s antiguo de los casos hist&#243;ricos a quienes se le vincula&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;este mito natal, es el de Sarg&#243;n de &#193;gade, a quien se le atribuye la fundaci&#243;n de Babilonia. Tambi&#233;n encontramos otros ejemplos entre Ciro, R&#243;mulo y Remo, e incluso en la figura de Cristo. Del mismo que encontramos modelos entre personajes sacados de leyendas o de historias populares, como el de Edipo, Perseo, H&#233;rcules o Gilgamesh. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Su nacimiento est&#225; totalmente contrastado en la historia m&#237;tica, con el inconfundible abandono en una caja en el r&#237;o. Y la f&#225;bula contin&#250;a con la denominada "historia familiar". Aqu&#237; encontramos las distintas modificaciones del car&#225;cter efectivo del ni&#241;o con respecto a sus progenitores, especialmente con el padre. Los primeros Alos de la ni&#241;ez est&#225;n marcados por la alta influencia del padre, como vemos en la figura del fara&#243;n. Y la idea de su supervivencia, pese a violentos poderes antag&#243;nicos, es igualmente la presentaci&#243;n de una historia posterior, la de Jesucristo, en donde el fara&#243;n que intenta acabar con &#233;l, asume el papel del rey Herodes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Tambi&#233;n, otra parte del mito del origen del h&#233;roe, que puede verse en la figura de Mois&#233;s, es la separaci&#243;n entre la "familia" noble y la humilde del personaje. En la versi&#243;n t&#237;pica del ni&#241;o, este nace en el seno noble, casi siempre real.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;Pero luego, aparece, inconfundiblemente la cara humilde de la historia, la que se ha interesado dar de sus padres. El contraste social de las dos familias permite al mito cumplir una funci&#243;n particular cuando se tratan de personajes hist&#243;ricos. En efecto, ofrece al h&#233;roe de un derecho que le lleva a encumbrarlo, a destacarse de la multitud. Por eso, considero que si Mois&#233;s, existi&#243; realmente, este fue un advenedizo, pero considerado como descendiente de un fara&#243;n, por su leyenda. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: 7.05pt 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En la perspectiva mitol&#243;gica de las dos familias, estas se diferencian en una noble y en otra humilde, pero en el plano de la realidad, una de ellas era aut&#233;ntica, mientras otra, ficticia. La verdadera ser&#237;a en la familia donde naci&#243; y se cri&#243;, mientras que la otra, ser&#237;a inventada, con el prop&#243;sito de configurar los fines de su "misi&#243;n".&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Pero, quiz&#225;s nos interese m&#225;s la historia de un mito egipcio, Shinu&#233;, personaje que, aunque la gran mayor&#237;a lo relaciona con el escritor Mika Waltari, comparte muy poco con el del novelista finland&#233;s; tan s&#243;lo, el nombre y la patria. Sin embargo,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;las aventuras de Sinuh&#233; nos lleva inevitable al del otro fugitivo de Egipto: Mois&#233;s. En ellos, se dan importantes paralelismos. Sinuh&#233; recorre Siria hasta que Amunenshi, pr&#237;ncipe del pa&#237;s de Retenu (regi&#243;n al norte de Palestina), le ofrece su hospitalidad. Este le relata las causas de la hu&#237;da y c&#243;mo hab&#237;a conseguido llegar, por los designios de Dios. La inspiraci&#243;n divina ser&#237;a una de las constantes en ambos personajes, como vemos en el siguiente elogio al rey de Egipto, muy similar al de Mois&#233;s con Yahw&#233;h, e incluso en sus atributos:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Es un dios sin igual, &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;semejante a &#233;l no ha existido ninguno,&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;es un maestro de sabidur&#237;a, sus designios son perfectos.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;[Dios Todopododeroso, dir&#237;a la versi&#243;n hebrea.]&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Un batallador inigualable&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;cuando se le ve alzarse contra los extranjeros&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;[Jehov&#225;, Se&#241;or de los Ej&#233;rcitos]&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&#161;Se alegra el pa&#237;s del cual se ha hecho se&#241;or&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;!&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;[Dios de Israel]&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;Sobre el nombre "Mois&#233;s".&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&#191;De qu&#233; ra&#237;z ling&#252;&#237;stica parte el nombre "Mois&#233;s"?. Tradicionalmente, se le atribuye un origen hebreo, pero las &#250;ltimas opiniones se desbancan por uno egipcio. El nombre hebreo ser&#237;a &lt;I&gt;Mosheh&lt;/I&gt;, que seg&#250;n vemos en el libro de El &#201;xodo, quiere decir "a quien saqu&#233; de las aguas"; sin embargo, la explicaci&#243;n me resulta insuficiente, por su evidente relaci&#243;n con uno de los mitos m&#225;s repetidos en la historia. Por eso, considero una&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;mayor vinculaci&#243;n con el l&#233;xico egipcio, en el que encontramos una semejanza curiosa: el t&#233;rmino "mose," en egipcio, significa "ni&#241;o".&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;Veamos, para el caso, el parecido que existe con nombres de algunos faraones: &lt;I&gt;Thut-mose&lt;/I&gt;, del que derivar&#237;a Tutmosis; &lt;I&gt;Amon-mose&lt;/I&gt;, convertido en Amosis;&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;y &lt;I&gt;Re-Mes- S-S&lt;/I&gt;, en Ramses. La "s" final es muy posterior, pero no es un rasgo hebreo, sino griego. Es decir, las versiones de estos nombres las tenemos de traducciones griegas. &#191;Quiere decir esto que el nombre de Mois&#233;s, en su origen, serv&#237;a de abreviatura de otro nombre m&#225;s largo ("hijo de tal"), cayendo en desuso o en el olvido la segunda parte, por lo cual quedar&#237;a "Mois&#233;s&#8221;?.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Y si esto es cierto, puede entenderse que alguien con nombre egipcio sea, en realidad, egipcio. Si nos vamos a momentos modernos, podemos observar como ciertos apellidos se vinculan con su origen de procedencia. As&#237; nos encontramos con el franc&#233;s Napole&#243;n Buonaparte, de origen italiano, u otro caso, a&#250;n m&#225;s claro, en el tambi&#233;n italiano, Benjamin Disraeli, como nos demuestra su apellido. Pero esta relaci&#243;n deb&#237;a ser, sino imperativa, m&#225;s evidente todav&#237;a en &#233;poca antigua. Es bastante razonable, sin embargo, la idea de que las Sagradas Escrituras negaran todo origen de Mois&#233;s fuera del estricto hebreo; no obstante, la procedencia etimol&#243;gica de su nombre no es prueba definitiva de su origen. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;B&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;B&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&#191;Hebreo o egipcio?.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Ser&#237;a extra&#241;o pensar que el libertador del pueblo jud&#237;o y su legislador, no fuera jud&#237;o, sino egipcio. Cuando un grupo o una etnia se levanta e inicia un movimiento, elige a un jefe entre sus propios miembros, y es poco razonable creer que un egipcio dirigiera a un pueblo extranjero y culturalmente m&#225;s pobre, sobre todo si se trata de alguien encumbrado, quiz&#225;s un sacerdote o alto funcionario, e incluso un pr&#237;ncipe. Habr&#237;a que tener en cuenta, tambi&#233;n, el conocido desprecio que exist&#237;a en la antig&#252;edad hacia los extranjeros, a quienes consideraban esclavos o servidores de los dioses de su propia civilizaci&#243;n. La idea de que lo civilizado estaba en tu cultura, tu pueblo, y que todo lo exterior era b&#225;rbaro y salvaje.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por otro lado, encontramos otra dificultad importante. La tradici&#243;n le considera como el legislador del pueblo egipcio y el creador de un nuevo culto, el judaico; tareas, en realidad, demasiado vastas y complejas para atribuirlas a una sola persona. Adem&#225;s, si vas a imponer una religi&#243;n a un pueblo extranjero, &#191;no ser&#237;a lo m&#225;s normal, basarse en un culto ya conocido y que le resultase familiar?. Es cierto que los propios jud&#237;os debieron tener, sino oficial, al menos una "religiosidad" reconocida por ellos; mientras que la religi&#243;n impuesta por un egipcio ser&#237;a, por fuerza, la egipcia. Pero se da un aspecto evidente que niega esta hip&#243;tesis, por completo: el total antagonismo entre ambos cultos. La religi&#243;n egipcia se caracteriza por su polite&#237;smo; no hay un s&#243;lo dios, sino muchos los que forman su pante&#243;n; mientras que el juda&#237;smo es claramente monote&#237;sta. Un &#218;nico y Todopoderoso, del que adem&#225;s ni es posible tener una imagen suya ni&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;incluso nombrarlo. En el caso egipcio, ocurre todo lo contrario. Es una gran cadena de divinidades, completamente representadas en elementos reconocidos por su pueblo, como el buey de Apis o el halc&#243;n, Horus, en donde, incluso, advertimos un orden o jerarqu&#237;a. Igualmente, en este culto se observan muestras de ritos o ceremonias m&#225;gicas-religiosas, con importantes himnos o alabanzas a esos dioses. En la otra, sin embargo, cualquier manifestaci&#243;n m&#225;gica estaba prohibida. As&#237; mismo, cualquier intento de representaci&#243;n pl&#225;stica de alg&#250;n ente imaginario o divino estaba vedado en el culto judaico, mientras que del egipcio conservamos grandes muestras de este arte. Y por fin, una &#250;ltima diferencia entre ambas religiones lo encontramos en la llamada "cultura de la muerte". Ninguna civilizaci&#243;n de la antig&#252;edad como la egipcia se preocup&#243; tanto en quitar importancia a la muerte, a la que consideraban un mero tr&#225;mite a una existencia superior; todo lo contrario suced&#237;a con los jud&#237;os, quienes no cre&#237;an en ning&#250;n tipo de inmortalidad. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Nuestro segundo argumento a favor de la "nacionalidad" egipcia de Mois&#233;s ha resultado, como se ha podido comprobar, un aut&#233;ntico fracaso, al destacarse el antagonismo entre ambos cultos. Sin embargo,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;todav&#237;a debemos escarbar m&#225;s profundamente en este aspecto, encontrando una excepci&#243;n a la regla, en la historia de la religi&#243;n egipcia, que nos permite continuar en esta misma hip&#243;tesis. Aunque es cierto que no podemos hablar de la religi&#243;n egipcia, sino de una &lt;I&gt;particularidad &lt;/I&gt;en esa religi&#243;n. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Nos detenemos ahora en el per&#237;odo de Tell- el- Amarna, en la dinast&#237;a XVIII, cuando un joven soberano decide cambiar el culto y su propio nombre, y de llamarse Amenhotep IV, pasa a Akhenaton. Es un momento glorioso, en donde el imperio egipcio se extiende por el norte, hacia Siria y Palestina, llegando incluso a Mesopotamia, y por el sur, a Nubia (la actual Etiop&#237;a). Y entre sus rarezas religiosas, rompiendo con los principales preceptos del culto tradicional, encontramos un monote&#237;smo en la figura del dios Aton, que sustitu&#237;a a Am&#243;n-Re. Divinidad que aparec&#237;a representada en un disco solar, algo que me ha llevado a pensar que su culto tuvo como origen la escuela de On (Heli&#243;polis). Sin embargo, seg&#250;n Breasted, en su &lt;I&gt;Historia de Egipto&lt;/I&gt; (pg. 360): "por m&#225;s evidente que sea el origen heliopolitano de la nueva religi&#243;n, no se trataba de un mero culto solar. La palabra At&#243;n era empleada en lugar de la antigua voz que serv&#237;a para designar a "dios" y el dios es claramente distinguido del sol material". El problema del nuevo culto fue que una vez superada la etapa del propio soberano, sus sucesores se preocuparon de borrar cualquier manifestaci&#243;n de aquel. Le suceder&#237;a un ni&#241;o de nueve Alos, gobernando durante una d&#233;cada un fara&#243;n tan joven que no podr&#237;a hacer nada importante, pero que la Historia le destaca por los grandiosos restos arqueol&#243;gicos hallados en su tumba sin profanar; Tutankamon. Sin embargo, seg&#250;n un cartucho su nombre original era Tutankaton, que significa "el hijo vivo de Aton". Entonces, &#191;fue hijo del anterior Akenaton?. Si es as&#237;, ser&#237;a un soberano a quien se le presentaba un doble panorama: seguir, por un lado, el legado c&#250;ltico de su padre o retomar la tradici&#243;n. El hecho de que apareciese un nuevo cartucho con el nombre Tutankamon, "el hijo vivo de Amon", desvela que el fara&#243;n opt&#243; por la segunda posibilidad. Sin embargo, las ideas de Akhenaton no murieron del todo, sino que resurgieron en la figura de un hebreo, Mois&#233;s, con el dios Jahw&#233;h.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;No s&#243;lo se borr&#243; el culto al alabado Amon, sino que el monote&#237;smo trajo consigo una intolerancia religiosa, jam&#225;s vista en Egipto. Pero lo que nos interesa del asunto ser&#237;an los aspectos introducidos por la nueva religi&#243;n. Se venera tan s&#243;lo a un Dios &#218;nico y Todopoderoso, que no puede ser representado, salvo por el disco solar; y los templos y sus servicios divinos, as&#237; como cualquier manifestaci&#243;n m&#225;gico-taumat&#250;rgica, fueron prohibidos. Esto promovi&#243; un descontento general que llevar&#237;a a una respuesta en&#233;rgica de los sacerdotes m&#225;s fan&#225;ticos, y que a su muerte, en torno al 1358 a. Cristo, surgiese un per&#237;odo de vac&#237;o de poder que acabar&#237;a cuando el general Haremheb, retomase el control del pa&#237;s.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Esta relaci&#243;n con el culto de Akhenaton, podr&#237;a darme una explicaci&#243;n acertada de esta hip&#243;tesis sobre el origen egipcio de Mois&#233;s. Es una posibilidad, a tener en cuenta, que una vez muerto el fara&#243;n y destruida su nueva religi&#243;n, perdiera este todo su inter&#233;s por el pa&#237;s que hab&#237;a odiado tanto a su soberano, de tal modo que buscara, en alg&#250;n pueblo extranjero, la forma de crear un "reino" y un nuevo culto, tomado del erradicado recientemente en Egipto. Y es una posibilidad, que nuestro hombre fuese un pr&#237;ncipe, porque reunir&#237;a las formaciones del sacerdote (como creador de un culto) y del funcionario (como conductor de su pueblo y legislador).&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Una prueba m&#225;s de esta hip&#243;tesis, sobre un origen egipcio del patriarca hebreo, es la semejanza que existe entre un himno dirigido a At&#243;n y el salmo 104, que se&#241;alando algunos pasajes, quedan del siguiente modo:&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 70.8pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Himno al dios Aton&lt;SPAN style="mso-tab-count: 2"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;Salmo 104&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Cuando te pones por el horizonte de occidente,&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;Tu pones las tinieblas, y es la&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La tierra queda en tinieblas como la muerte.&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;noche.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Los leones salen de sus guaridas.&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;En ella corretean todas las bestias&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 247.8pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;de la noche.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Los hombres despiertan y se ponen de pie.&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;Sale el hombre de su hacienda.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Todos se dedican a su trabajo&lt;SPAN style="mso-tab-count: 2"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;y a su labranza, hasta la tarde.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&#161;Cu&#225;n muchas son tus obras!&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;&#161;Cu&#225;n muchas son tus obras, oh Jehova!&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Tu has hecho la tierra a medida de tu deseo.&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;SPAN style="mso-tab-count: 1"&gt;&lt;/SPAN&gt;La tierra est&#225; llena de tus beneficios.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Es posible que el salmista que se encarg&#243; de escribirlo, se influyese en el himno de alabanza a Aton, y que debi&#243; de pasar a Palestina tras la ca&#237;da inmediata de Ankenaton o mientras &#233;l todav&#237;a gobernase. Lo que ocurre es que en Egipto los poemas dirigidos a Amon recuerdan a un marcado monote&#237;smo, pues se sol&#237;a considerar la suma de los otros dioses, sin rechazar, con esto, la individualidad de cada uno de ellos. En himnos de dinast&#237;as posteriores, se puede ver como presentaban a Amon como un dios universal y &#250;nico, al tomar los atributos y formas de los dem&#225;s dioses. Por eso, no es prueba definitiva que un salmista hebreo se basase en Aton, para referirse a Jehova.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Y si Mois&#233;s tom&#243; su culto de la religi&#243;n egipcia, lo hizo de la de Akhenaton, la de Aton. Si del mito que tenemos de &#233;l, aceptamos algunos datos, observamos como la relaci&#243;n entre Mois&#233;s y Ahkenaton no fue causal sino muy profunda, llegando a mostrarnos a un personaje noble, quiz&#225;s, vinculado a la casa real, e incluso un posible sucesor al trono. Seg&#250;n el historiador romano Flavio Josefo, en su obra &lt;I&gt;Antig&#252;edades de los jud&#237;os&lt;/I&gt;, una leyenda cuenta que Mois&#233;s fue un general egipcio que libr&#243; una batalla en tierras et&#237;opes. Pero, a pesar de la cita del autor, no tengo documentaci&#243;n bibliogr&#225;fica que apoye este argumento.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Siguiendo esta primera l&#237;nea te&#243;rica, ahora, nos encontrar&#237;amos con un personaje, pr&#243;ximo a Akhenaton, que quiz&#225;s se llamase &lt;I&gt;Ankmose&lt;/I&gt;,&lt;I&gt; Thutmose &lt;/I&gt;o &#161;qui&#233;n sabe!. Lo importante es que la segunda parte deb&#237;a ser - &lt;I&gt;mose&lt;/I&gt;; mientras que &lt;I&gt;Thut o Tut&lt;/I&gt;, seguramente fuese un nombre muy com&#250;n en ese momento, pues as&#237; se llamaban algunos personajes de los que tenemos informaci&#243;n, como por ejemplo, un escultor cuyo taller estaba en Tell- el- Amarna. Es posible que fuera gobernador de alguna provincia fronteriza, que se viese relegado a proscrito, cuando los ideales del soberano monote&#237;sta se fueran al traste. Esto quiz&#225;s le impulsara a buscar una cierta "compensaci&#243;n" ya no en Egipto, sino fuera de &#233;l; y tambi&#233;n es posible, que para ello, aprovechar&#237;a el contacto con alguna tribu semita, con quien mantuviera relaciones. Esto nos llevar&#237;a a pensar que decidiera marcharse con sus nuevos "aliados", llegando incluso a sentirse uno de ellos, a quienes les terminar&#237;a inculcando su propio culto y una legislaci&#243;n. La dureza de las leyes que encontramos en el Deuteronomio y en el &#201;xodo podr&#237;a explicarse desde esta perspectiva, por verse en un pueblo extra&#241;o y tendente a las revueltas.&lt;B&gt;&lt;I&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Y si fue un hombre encumbrado, es extra&#241;o pensar que se uniese a un pueblo extranjero sin la compa&#241;&#237;a de los suyos, sacerdotes, siervos, escribas, otros funcionarios, que formar&#237;an parte de una "elite", los llamados &lt;B&gt;&lt;I&gt;levitas&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;, que pueden entenderse como los &lt;I&gt;compa&#241;eros &lt;/I&gt;de Mois&#233;s. Quiz&#225;s, partidarios de la antigua doctrina de At&#243;n, que consiguieran escapar de Egipto. Y es posible que de este grupo, originariamente egipcio, surgiera la posterior &lt;I&gt;Tribu de Lev&#237;&lt;/I&gt;. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Pero, &#191;estuvieron los hebreos en Egipto?.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Seg&#250;n la Biblia, los israelitas sufrieron un cautiverio de cuatrocientos treinta a&#241;os (&#201;xodo 12,40), teniendo una informaci&#243;n acerca de su fecha aproximada, en Reyes I, en el hecho de que Salom&#243;n empez&#243; las obras del Templo, cuatrocientos ochenta Alos despu&#233;s de la salida de Egipto. Si, seg&#250;n testimonios diversos, su construcci&#243;n tuvo lugar en el a&#241;o 970 a. Cristo, esto deja como fecha de un posible Mois&#233;s en tono al a&#241;o 1450, y el momento de la llegada a Egipto, o sea, el del episodio de los los "patriarcas", en el a&#241;o 1880 a. Cristo. Si estas fechas fuesen exactas, la salida de Mois&#233;s corresponder&#237;a con la Dinast&#237;a XVIII, pero no con Akenathon, sino con alguien anterior, Tutmosis II, quien morir&#237;a ese mismo a&#241;o, y por tanto, lej&#237;simo de la Dinast&#237;a de los Ram&#233;sidas, que los historiadores y exegetas de la Biblia pretenden situar.&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Un detalle inapelable, echa por tierra las anteriores hip&#243;tesis, sin dar esperanzas a poder reanudar estos argumentos. El hecho de que la historia de El &#201;xodo b&#237;blico jam&#225;s pudo sucederse, por la sencilla raz&#243;n de que&lt;I&gt; &#161;no hab&#237;a jud&#237;os en Egipto!&lt;/I&gt;. Si realmente se hubiera dado una poblaci&#243;n semita, existir&#237;an testimonios de su presencia, restos de la cultura material que traer&#237;an consigo; hubieran aparecido nombrados en inscripciones egipcias o mencionados en las paredes de alguna tumba. No hay ni un s&#243;lo testimonio arqueol&#243;gico, ni una sola menci&#243;n de Israel, con la excepci&#243;n de una famosa estela atribuida al fara&#243;n Menerpaht, de la dinast&#237;a XIX, en donde se dice que "Israel ha sido vencida". Esto tiene su explicaci&#243;n. Es muy probable que aquel soberano desconociese por completo la existencia de aquella "Israel" y que fuese una estratagema del escriba para ensalzar al fara&#243;n. Se sol&#237;an "inventar" historias de guerras y victorias para engrandecer la figura de un soberano, siendo una posibilidad que conociese acerca de alg&#250;n pueblo llamado de tal forma y que lo decidiera incluir en tal estela con dichos fines. Sin embargo, la informaci&#243;n obtenida de los textos conservados de las Dinast&#237;as XVIII y XIX, presentan un panorama complejo. As&#237; sabemos que los egipcios llegaron a ocupar Siria y Palestina, territorio al que llamaban &lt;I&gt;Djahi (luego confundida con Fenicia, la actual L&#237;bano)&lt;/I&gt;, al menos hasta la gran &#233;poca de los Ram&#233;sidas. Lo que se completa con una noticia referida al el a&#241;o noveno del reinado de Amenhotep II (Abuelo de Akenathon), cuando el fara&#243;n se trajo de esas tierras a unos noventa mil cautivos, entre los cuales se dice que hab&#237;a m&#225;s de cien pr&#237;ncipes. (Las cifras puede que sean algo excesivas, pero puede que posea cierto valor hist&#243;rico). Sabemos que se trataban de pueblos n&#243;madas del desierto, b&#225;sicamente mercaderes; pero lo interesante del asunto es que aparecieron con el nombre de &lt;I&gt;Apiru o Habiru&lt;/I&gt;. Es razonable su semejanza etimol&#243;gica con los "hebreos".&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;Este nombre de "hebreo" aparece una &#250;nica vez en todo el Antiguo Testamento; para referirse a Abraham: "Un fugitivo fue y se lo cont&#243; a Abran, el Hebreo"(Gen. 14,13). No obstante, los historiadores lo sit&#250;an por la zona de Transjordania y no en Israel. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por otra parte, el Antiguo Testamento y otros textos fundamentales dentro de la cultura hebrea -como la C&#225;bala - nos ofrecen pistas bastante interesantes. En un pasaje, nos revela que fue en el Exilio donde recibieron el alfabeto, la distinci&#243;n de los meses y el sistema de los &#225;ngeles. Si el alfabeto egipcio se basaba en jerogl&#237;ficos, sin ninguna relaci&#243;n con los signos sem&#237;ticos; los meses los tomaban por el estado del Nilo, y en su religi&#243;n no reconoc&#237;an a los &#225;ngeles; es evidente que no se puede referir a la civilizaci&#243;n egipcia. Entonces, si no salieron de Egipto, &#191;qu&#233; pa&#237;s era lo suficientemente poderoso como para poseer una pol&#237;tica y una religi&#243;n tan devastadoras, capaz de influir en un pueblo como el israelita?.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;



</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">5</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-02T21:35:57Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-02T21:25:00Z</date>
    <id type="integer">182784</id>
    <last-comment-date type="datetime">2009-06-30T16:36:26Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>-existio-realmente-moises-biblico-1-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-02T21:35:57Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>&#191;Existi&#243; realmente el Mois&#233;s b&#237;blico? (1)</title>
    <updated-at type="datetime">2009-06-30T16:36:26Z</updated-at>
  </post>
  <post>
    <IP type="integer">0.0.0.0</IP>
    <author-id type="integer">21995</author-id>
    <blog-id type="integer">13969</blog-id>
    <body>&lt;DIV class=Section1&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;DIV style="TEXT-ALIGN: right"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;DIV style="TEXT-ALIGN: right"&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;DIV style="TEXT-ALIGN: right"&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

&lt;/DIV&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

&lt;/DIV&gt;&lt;/DIV&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Puede que los jud&#237;os nunca estuvieran en Egipto y que, por tanto, El &#201;xodo b&#237;blico no coincidiese con la realidad, pero es razonable pensar que aquel relato no careciese de alg&#250;n trasfondo hist&#243;rico, que dentro de un gigantesco mito hubiesen ciertos datos ver&#237;dicos. Si consideramos parte de la Biblia como una historia mitol&#243;gica semita, como la Il&#237;ada o la En&#233;ida, en sus respectivas culturas, habr&#237;a que se&#241;alar que en estas tambi&#233;n aparecen rasgos ciertos, hist&#243;ricamente probados. Por ejemplo, la guerra de Troya puede que fuera "retocada", pero es evidente que se refiera a alg&#250;n conflicto hist&#243;rico en el marco del Egeo. Entonces, &#191;d&#243;nde se produjo la idea del &#233;xodo de los hebreos del que habla el Antiguo Testamento?. De Babilonia. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Es bien sabido que sufrieron el cautiverio babil&#243;nico, teniendo de este una multitud de testimonios, tanto en fuentes literarias y restos arqueol&#243;gicos, como en la propia Biblia; y est&#225; demostrado que Mesopotamia fue un d&#237;a el Ed&#233;n, el Diluvio, la Torre de Babel, el linaje de Abraham, la dispersi&#243;n de gentes y la confusi&#243;n de las lenguas. Es decir, que los mitos del Antiguo Testamento derivaron de los sumerios.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;a) La idea del Diluvio. No hay duda de la importancia del relato b&#237;blico de donde deriva nuestro principal inter&#233;s; pero existe la clara convicci&#243;n de que este episodio es una influencia mesopot&#225;mica. No s&#243;lo era una cultura fluvial, sino que sus dioses ten&#237;an un gran papel dentro del l&#237;quido elemento y su propio nombre significa "entre dos r&#237;os", en griego, de las palabras&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;meso &lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt; &lt;/SPAN&gt;(en medio, entre) y potamos (r&#237;o), el Tigris y el Eufrates. Nada en el contexto israelita explicar&#237;a un fen&#243;meno similar a este, ni mucho menos, en el n&#250;cleo del Sina&#237;-Horeb, aunque es posible pensar que alg&#250;n desbordamiento del Nilo produjese el Diluvio Universal. Pero el hecho de que los egipcios no reconociesen dicho relato, quita, por descontado esta posibilidad. Sin embargo, seg&#250;n&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;las evidencias geol&#243;gicas y arqueol&#243;gicas, no se produjo ning&#250;n "Diluvio universal" que tanto las fuentes hebreas como las sumerias reconocen, y si puede reflejar alg&#250;n aspecto hist&#243;rico, quiz&#225;s se trate en realidad de alguna inundaci&#243;n o "diluvio" de &#225;mbito local o comarcal, cuyo recuerdo se mitificara entre los antiguos mesopot&#225;micos, tom&#225;ndolo luego los hebreos. Existe igualmente el "hom&#243;logo " del No&#233; b&#237;blico, de muy dif&#237;cil pronunciaci&#243;n: Utanapisthim, a quien la diosa de la sabidur&#237;a, llamada Ea, le orden&#243; la construcci&#243;n de un barco.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;b) Sans&#243;n, el Gilgamesh hebreo. Sans&#243;n, el h&#233;roe jud&#237;o, que la tradici&#243;n considera de la secta de los nazareos, y que seg&#250;n el Antiguo Testamento, se levant&#243; contra los filisteos, se vincula a un nuevo mito, de origen sumerio, el de Gilgamesh. A este hombre, nos cuenta la leyenda, le ocurrieron varias cosas que luego les ocurrir&#237;an a otros. Se enamor&#243; de &#233;l una diosa aunque el h&#233;roe, no la hizo gran caso; luch&#243; contra monstruos, llevaba leones al brazo, como el que lleva unos borreguitos; encontr&#243; a un hombre "primitivo", dicen las fuentes, quiz&#225;s referido a un humilde, que le sirvi&#243; de ayudante; trat&#243; de rescatar para los hombres la inmortalidad, pero fall&#243; en el &#250;ltimo momento. No obstante, su hero&#237;smo, su capacidad de resistir a las tentaciones y su final tr&#225;gico le marcar&#237;an, como a los futuros Heracles-H&#233;rcules, Ulises-Odiseo-Eneas, Prometeo, el propio Jesucristo e incluso, el Quijote de Cervantes.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;c) "Al comienzo", como dice el G&#233;nesis. No s&#243;lo los hebreos consideraban que antes del mundo, en el Caos, exist&#237;a ya algo, tambi&#233;n los sumerios. Pero en vez de llamarlo "al comienzo", era "cuando all&#225; arriba".&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;Una de las reflexiones m&#225;s antiguas e igualmente universales.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;d) Es posible que se trate s&#243;lo de una mera observaci&#243;n anecd&#243;tica, pero sorprende que la &#250;nica menci&#243;n a &lt;I&gt;Sat&#225;n&lt;/I&gt;, en los diversos libros del Antiguo Testamento, corresponda al de Job, casualmente caldeo (de una regi&#243;n de Sumer).&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

&lt;/DIV&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-language: ES; mso-bidi-language: AR-SA"&gt;&lt;BR style="PAGE-BREAK-BEFORE: auto; mso-break-type: section-break" clear=all&gt;&lt;/SPAN&gt; &lt;DIV class=Section2&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;e) La torre de Babel. La versi&#243;n b&#237;blica de la Torre de Babel recuerda a una anterior, acadia, la de Marduk, dios amorita de Babilonia. Adem&#225;s, existe una singular semejanza arquitect&#243;nica entre la imagen que tenemos de Babel y las torres-templos mesopot&#225;micas, que eran conocidas con el nombre de zigurats. Seg&#250;n la descripci&#243;n de Herodoto, de una de ellas, tenemos lo siguiente: "Es de planta cuadrada y mide dos estadios [el estadio es una medida griega, de 164 m., es decir, de 328 m.]. En medio se levanta una torre cuadrada de un estadio de largo y otro de ancho. Sobre esta se levanta otra, y otra m&#225;s sobre esta, y as&#237; hasta ocho torres. La subida se efect&#250;a rode&#225;ndolas por el exterior". (Herodoto. Historia I, 181-182).&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La consideraci&#243;n de la Torre de Babel como "confusi&#243;n bab&#233;lica", tiene una clara explicaci&#243;n antropol&#243;gica. Una empresa de este calado tan s&#243;lo podr&#237;a emprenderse a nivel colectivo, m&#225;s sobre todo si se tiene en cuenta que no deb&#237;a existir la "iniciativa privada" o la individualidad de los recursos, por la escasez de materiales y encontrarse en sociedades bajo el &#8220;sistema econ&#243;mico de redistribuci&#243;n&#8221;, dirigido por los soberanos. Por tanto, lo que nos cuenta el relato b&#237;blico es justamente esta movilizaci&#243;n de masas que entra&#241;aba cualquier obra importante de este tipo. Tan s&#243;lo hay que hacerse una ligera idea de lo que debi&#243; suponer, en el aspecto humano, la construcci&#243;n de monumentos como las pir&#225;mides de Egipto. Por eso, cuando se movilizan, con tal objetivo, tanto a hombres libres como esclavos, desde los confines de la baja Mesopotamia (si hacemos una versi&#243;n hist&#243;rica del mito del G&#233;nesis), lo primero que se observa es un serio problema de comunicaci&#243;n hablada. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por otra parte, veamos como algunos pasajes del Antiguo Testamento, quiz&#225;s los m&#225;s representativos, tienen una gran similitud con relatos divulgados por Zoroastro, el codificador de la religi&#243;n persa, en torno al a&#241;o 530 a. Cristo. El dios Ormuzd cre&#243; el mundo en seis etapas: en la primera, el cielo, en la segunda, el agua; en la tercera, la tierra; en la cuarta, los vegetales; en la quinta, los animales y en la sexta etapa, al hombre. E igualmente, cre&#243; un Para&#237;so, lleno de delicias y abundancias. Otro dios, Arim&#225;n, cre&#243; al hombre y a la mujer, y en forma de culebra, los enga&#241;&#243;. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;El derecho codificado por Mois&#233;s.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La tradici&#243;n le atribuye la legislaci&#243;n del pueblo de Israel, tomadas directamente de Dios y codificadas en las conocidas Tablas de la Ley. Pero de esas leyes, tan s&#243;lo los tres primeros mandamientos son originalmente judaicos; los dem&#225;s recuerdan mucho a prescripciones jur&#237;dicas babil&#243;nicas. Otro punto interesante es el del llamado &lt;I&gt;Lev&#237;tico&lt;/I&gt;, cat&#225;logo de ceremonias, normas y derechos que nos presenta un completo panorama de la vida de un israelita y que ser&#237;an abolidas por Jesucristo. Por ejemplo, la posibilidad de matrimonio de una viuda con el hermano de su marido, es decir, con su cu&#241;ado,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;responde al deseo de la continuidad de la estirpe, costumbre muy arraigada en el seno jur&#237;dico hebreo, conocida como &lt;I&gt;levirato&lt;/I&gt;, por el t&#233;rmino latino &lt;I&gt;levir- iris, &lt;/I&gt;que significa "cu&#241;ado". En esta l&#237;nea nos trasladamos a casos tomados de historias de los Patriarcas, como el de Jacob que, a cambio de su trabajo, compr&#243; a su mujer, como aparec&#237;a estipulado en la ley, no judaica, sino una originaria de Canna&#225;n. "Jacob sirvi&#243; por Raquel siete Alos y estaba tan enamorado que le parecieron siete d&#237;as".&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Exist&#237;a el divorcio, y en ese caso, la mujer estaba obligada a regresar al lado de su familia, qued&#225;ndose el padre con la potestad de los hijos. Estos eran circuncidados a la semana del nacimiento, siguiendo un rito arraigado en una tradici&#243;n cannanea. Otros preceptos, acerca de la familia, recuerdan mucho a los del c&#243;digo de Hammurabi. Por ejemplo, el de su organizaci&#243;n mon&#243;gama, aunque con la posibilidad de un concubinato, ser&#237;a uno de los aspectos coincidentes en ambas legislaciones, pero no el &#250;nico. Por otra parte, en la legislaci&#243;n judicial, el &#201;xodo (23,1) nos dice acerca de la existencia de testigos que deb&#237;an dar juramento de su testimonio. Pero, de esta relaci&#243;n los babil&#243;nicos tambi&#233;n tomar&#237;an aspectos legislativos&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;propiamente sem&#237;ticos, como el de la ley del tali&#243;n, "el ojo por ojo".&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;La sociedad se divid&#237;a en tres grupos: libre, esclavo y, lo que en sumerio se entend&#237;a por "mezquino", que en Israel eran los &lt;I&gt;impuros, &lt;/I&gt;por ejemplo, los leprosos. El hombre libre ten&#237;a en propiedad la tierra, pudiendo tener una concubina, a parte de su mujer, pero la ley mosaica le imped&#237;a despreciarla. Pod&#237;a vender a su hija, pero no, por ejemplo, a alguna concubina que dejara de gustarle. El esclavo deb&#237;a llevar una marca de su condici&#243;n servil, aunque contase con ciertos derechos, como los matrimoniales (pod&#237;a contraer matrimonio, incluso con alguien libre, con la posibilidad de que su mujer acompa&#241;ase al marido, si este fuera libertado) y el del rescate. Y por &#250;ltimo, el grupo social m&#225;s bajo, formando parte de los &lt;I&gt;desheredados&lt;/I&gt;, los impuros, deb&#237;an vivir fuera de la comunidad, llevando se&#241;ales de su propia impureza y gritar: "&#161;soy impuro!", para que todos supiesen de su condici&#243;n.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En cuanto a los extranjeros, no pod&#237;an casarse con ellos, ni mantener ning&#250;n tipo de relaciones personales, ni practicar su culto, pues le supondr&#237;a la muerte, pero tienen, sin embargo, m&#225;s consideraci&#243;n con ellos que otras culturas, por ejemplo la egipcia. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

&lt;/DIV&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="FONT-SIZE: 12pt; FONT-FAMILY: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-language: ES; mso-bidi-language: AR-SA"&gt;&lt;BR style="PAGE-BREAK-BEFORE: always; mso-break-type: section-break" clear=all&gt;&lt;/SPAN&gt; &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;En lo que respecta a las leyes de propiedad, ante los robos o perjuicios cometidos a otro particular se deb&#237;an compensar con el doble de su valor; y una persona se hac&#237;a due&#241;a de una tierra nada m&#225;s comprarla, siendo propietario de todo lo que esta posea, incluso un tesoro escondido, que el anterior due&#241;o no podr&#237;a reclamar como suyo. Veamos la tremenda semejanza que existe entre ambos cogidos, tomando, para el caso, una ley de propiedad. Seg&#250;n la Biblia: "en delitos contra la propiedad, de toro, asno,&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;oveja, capa o cualquier otro objeto perdido, si uno afirma que&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;el objeto es suyo, aquel a quien Dios declare culpable, pagar&#225; el doble de su valor" (&#201;xodo, 22,8); seg&#250;n Hammurabi: "Si un se&#241;or roba un buey, un toro, o una oveja o un asno o un cerdo o una barca, restituir&#225; veinte veces su valor". Sin embargo, hay algunas limitaciones, por ejemplo, no se puede enterrar a nadie en su tierra, porque eso se considera impuro, se deber&#237;a enterrar en la propia casa. No obstante, las leyes sobre la propiedad son menos rigurosas que las del c&#243;digo de Hammurabi; eso no quita la dureza de la legislaci&#243;n mosaica que, por cualquier cosa, eres "reo de muerte". Otra diferencia que plantea este c&#243;digo consitudinario con respecto el babil&#243;nico, es que no define el tipo de ejecuci&#243;n; reconocen, por ejemplo, la horca, porque aparece escrito que el ajusticiado ahorcado debe ser enterrado bajo el mismo &#225;rbol o esa tierra quedar&#237;a impura, pero no relacionan el delito con la pena capital, como hace Hammurabi, que llena sus leyes de azotes, mutilaciones, ahogamientos, empalamientos, hoguera, etc.. Por otra parte, se dan situaciones muy curiosas, por ejemplo, con la ley de celos (N&#250;meros 5, 11), si el marido sospecha de una supuesta infidelidad, sin demostrarla, el sacerdote se har&#225; cargo de esta tarea, a trav&#233;s de una ceremonia que consiste en bendecir veintid&#243;s decilitros de harina de cebada y&lt;SPAN style="mso-spacerun: yes"&gt;  &lt;/SPAN&gt;ofrecer a la mujer agua amarga. Si despu&#233;s de beberla se le hinchaba el vientre, significaba que era culpable y, por tanto, "reo de muerte".&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Es de suponer, que nos pueda resultar b&#225;rbaras estas leyes; pero realmente lo que buscaban era procurar mantener los derechos a la vida y propiedad, entre otros, y por tanto, para su momento, se consideraban justas, ideas que pretende hacernos ver.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: center; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt" align=center&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&lt;B&gt;&lt;I&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;Conclusiones.&lt;/SPAN&gt;&lt;/I&gt;&lt;/B&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/SPAN&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;&#191;En qu&#233; momento se produjo ese &#233;xodo de Babilonia?. Con el renacimiento babil&#243;nico del siglo VI a. Cristo, el caldeo Nabuconodosor II destruy&#243; Jerusal&#233;n en el a&#241;o 587 a. C. y deport&#243; a los jud&#237;os; sin embargo, cuando Ciro II el Grande cre&#243; el imperio babil&#243;nico, en el a&#241;o 539 a. C., decidi&#243; devolver al pueblo hebreo a sus tierras, terminando tanto con Sumer como con el cautiverio jud&#237;o. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Si aplicamos la tradici&#243;n b&#237;blica de una forma tajante y arbitraria, aceptando tan s&#243;lo los aspectos que se puede confirmar historiogr&#225;ficamente, y desechando, sin m&#225;s, aquellos que nos pueden resultar contradictorios, podemos llegar a aut&#233;nticas cr&#237;ticas metodol&#243;gicas y a debilitarnos la fuerza de nuestras pruebas. Lo que ocurre es que as&#237; obtenemos la certeza de las tendencias distorsionantes de dicha figura. Despu&#233;s de todo, podemos tener ya las siguientes conclusiones: que el relato b&#237;blico del &#201;xodo fuese una invenci&#243;n de los jud&#237;os, que salieron de Babilonia en el siglo VI a. Cristo, para justificar su regreso a la destruida Jerusal&#233;n. (Hoy en d&#237;a, siguen exponiendo las mismas justificaciones para sus pretensiones territoriales en el pr&#243;ximo Oriente, que tantos conflictos suponen entre Israel y Palestina). La idea de las "doce tribus de Israel" es tan s&#243;lo una alianza religiosa de car&#225;cter &lt;I&gt;patri&#243;tico&lt;/I&gt; frente a los dioses extranjeros: y es posible que el n&#250;mero "doce" sea un s&#237;mbolo y que esas tribus fuesen, en realidad, m&#225;s.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Lo que concibieron fue que un hombre llamado Abraham, abandon&#243; Ur, en Caldea, y fue a instalarse en la futura Israel, hasta que Jacob - por orden de Jawh&#233; - decidi&#243; marcharse a Goshen, al norte de Egipto, enlaz&#225;ndose con Mois&#233;s quien acabase con el "cautiverio" hebreo, para llevarlos a la Tierra Prometida. Con esto, justificaban tambi&#233;n el conocimiento de Babilonia, mucho antes de su paso por Mesopotamia, como se aprecia en la inclusi&#243;n de la Torre de Babel en el G&#233;nesis.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por tanto, los libros de la Biblia que forman el Pentateuco son mucho m&#225;s recientes de lo que ha propuesto la tradici&#243;n, fech&#225;ndolos en el siglo VI antes de Cristo, sirviendo de explicaci&#243;n, sintetizada y m&#237;tica, del regreso a Jerusal&#233;n y de c&#243;mo les ayud&#243; Jehov&#225; o Jahw&#233;h, en el viaje. Para empezar, ellos no diferenciaban en la Escritura, el mito -La Creaci&#243;n, el Diluvio-, la leyenda -los Patriarcas, la hu&#237;da Egipto y el Paso del mar Rojo- y la verdad hist&#243;rica - el cautiverio babil&#243;nico -, sino que todo lo entend&#237;an por historia, m&#225;s a&#250;n, su &#250;nica historia v&#225;lida. All&#237; radica, seg&#250;n mi opini&#243;n, el fundamento de su fe y la raz&#243;n de su existencia: ellos estaban convencidos de que Dios les hab&#237;a hecho part&#237;cipe de la verdad y que esta se hallaba en esos libros. Y as&#237;, podemos entender que la idea de excluir alg&#250;n libro no estribaba en que fuesen menos aut&#233;nticos o menos verdaderos que los otros, sino por decir que la autoridad competente no era tan edificante o presentar alguna duda de fe.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por otra parte, si retomamos una idea ya mencionada cuando expon&#237;amos la teor&#237;a de un posible Mois&#233;s egipcio, dec&#237;amos que este tomaba de la figura del pr&#237;ncipe las funciones del legislador, pol&#237;tico y creador del culto; volviendo a este aspecto, encontramos una imagen entre los babil&#243;nicos que puede reflejar los intereses del Mois&#233;s b&#237;blico: el de Hammurabi. Uno de los soberanos de la antig&#252;edad m&#225;s conocidos, entre los profanos, sobre todo por la legislaci&#243;n del famoso c&#243;digo consitudinario que se conserva en el museo del Louvre y que recibe su nombre. Pero no ser&#237;a, sin embargo, su &#250;nica tarea que le diera la fama hist&#243;rica. Sus funciones resultan tan vastas y complejas como las del propio Mois&#233;s, abarcando por ejemplo al plano religioso. En cuanto al culto, crea una especie de monote&#237;smo en la figura de Marduk, que aparta al resto de los dioses sumerios de su pante&#243;n, y re&#250;ne atributos semejantes a los de Jahw&#233;h, como el de Se&#241;or de Babilonia. &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt; TEXT-INDENT: 35.4pt; TEXT-ALIGN: justify; tab-stops: -35.4pt 0cm 35.4pt 70.8pt 106.2pt 141.6pt 177.0pt 212.4pt 247.8pt 283.2pt 318.6pt 354.0pt 389.4pt 424.8pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-bidi-font-size: 10.0pt; mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt;Por &#250;ltimo, un detalle final que aporto a estas conclusiones es que ning&#250;n rebelde o disidente podr&#237;a esperar escapar, mucho tiempo, del poder tan centralizado del fara&#243;n, dado que sus servidores controlaban constantemente el curso de los r&#237;os y las tierras. Adem&#225;s, en la ruta de El &#201;xodo, los israelitas hubieran tenido que pasar muy cerca de Serabit y del Wadi Maghara, lugares en donde quiz&#225;s hubiesen guarniciones egipcias, que no dudar&#237;an en interceptar a los fugitivos, si el fara&#243;n hubiera dado la orden de darles un escarmiento. Pero es muy posible pensar que los seiscientos mil hombres que salieron de Rameses, con Mois&#233;s, no llegaran tan al sur del Sina&#237;. Por otra parte, las marchas humanas de Abraham y Jacob son ejemplos mitificados de hechos arqueol&#243;gicamente testimoniados y con una explicaci&#243;n antropol&#243;gica. Las sociedades patriarcales, t&#237;picamente semin&#243;madas, respond&#237;an al hambre mediante el traslado humano a lugares nuevos, a veces distantes. As&#237;, la marcha atribuida a Abraham, desde Mesopotamia a Israel, corresponde al contexto del Bronce antiguo, mientras que la historia de la migraci&#243;n de Jacob a Egipto, se ajustar&#237;a a los desplazamientos humanos que produjo la presencia de los hicsos en tierras egipcias.&lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

 &lt;P class=MsoNormal style="MARGIN: 0cm 0cm 0pt"&gt;&lt;SPAN lang=ES-TRAD style="mso-ansi-language: ES-TRAD"&gt;&lt;FONT size=3&gt;&lt;FONT face="Times New Roman"&gt; &lt;o:p&gt;&lt;/o:p&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/FONT&gt;&lt;/SPAN&gt;

</body>
    <closed-comments type="boolean"></closed-comments>
    <closed-trackbacks type="boolean"></closed-trackbacks>
    <comments-count type="integer">14</comments-count>
    <created-at type="datetime">2008-08-02T21:23:34Z</created-at>
    <date type="datetime">2008-08-02T21:17:00Z</date>
    <id type="integer">182781</id>
    <last-comment-date type="datetime">2009-09-07T00:49:22Z</last-comment-date>
    <myfile-id type="integer"></myfile-id>
    <nicetitle>-existio-realmente-moises-biblico-</nicetitle>
    <published-at type="datetime">2008-08-02T21:23:34Z</published-at>
    <site-id type="integer">1</site-id>
    <status type="integer">1</status>
    <title>&#191;Existi&#243; realmente el Mois&#233;s b&#237;blico?</title>
    <updated-at type="datetime">2009-09-17T11:05:28Z</updated-at>
  </post>
</posts>
